Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4
Devanagari script
तत्र भार्यासहस्राणि दृष्ट्वा बाणस्य धीमतः । यथायोग्यं यथाकाममागतः क्षोभ्य तत्पुरम्
Transliteration
tatra bhāryāsahasrāṇi dṛṣṭvā bāṇasya dhīmataḥ | yathāyogyaṃ yathākāmamāgataḥ kṣobhya tatpuram
Translation
وہاں دانا بाण کی ہزاروں بیویوں کو دیکھ کر وہ جیسا مناسب سمجھا اور جیسا چاہا ویسا ہی آگے بڑھا، اور اس شہر میں ہلچل مچا دی۔
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: ‘there’)
भार्या-सहस्राणिthousands of wives
भार्या-सहस्राणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st case), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भाऱ्याणां सहस्राणि = thousands of wives)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Gerundial action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); ‘having seen’
बाणस्यof Bāṇa
बाणस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th case), एकवचन (genitive singular)
धीमतःof the intelligent (one)
धीमतः:
Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th case), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘बाणस्य’)
यथा-योग्यम्as appropriate
यथा-योग्यम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + योग्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव समास; क्रियाविशेषण (adverb: ‘as appropriate’)
यथा-कामम्as he wished
यथा-कामम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + काम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव समास; क्रियाविशेषण (adverb: ‘as desired/at will’)
आगतः(he) came/arrived
आगतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formक्त (past passive participle used finitely); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘he came/arrived’
क्षोभ्यhaving disturbed
क्षोभ्य:
Kriya (Gerundial action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षुभ् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); ‘having agitated/disturbed’
तत्-पुरम्that city
तत्-पुरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd case), एकवचन; तत्पुरुष (तस्य पुरम् = that city)
Speaker
Mārkaṇḍeya (narrating); action by Nārada
Visual Art Cues
Scene: A bustling fortified city; the hero arrives and beholds Bāṇa’s vast inner palace with innumerable queens; the atmosphere turns tense as the city is ‘stirred’.
Characters & Entities
N
NāradaB
BāṇaFAQs
Purāṇic narratives often show how seemingly disruptive actions can become instruments that bring hidden adharma to light.
No specific tīrtha is named in this verse.
None.