Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 34

Devanagari script

न तत्र दृश्यते किंचित्पतेद्यत्र पुरत्रयम् । नद्यो ग्रामाश्च देशाश्च बहवो भस्मसात्कृताः

Transliteration

na tatra dṛśyate kiṃcitpatedyatra puratrayam | nadyo grāmāśca deśāśca bahavo bhasmasātkṛtāḥ

Translation

جہاں وہ شہرِ ثلاثہ (تریپورا) گرتا ہے، وہاں کچھ بھی باقی دکھائی نہیں دیتا؛ بہت سی ندیاں، بستیاں اور پورے خطّے راکھ ہو جاتے ہیں۔

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb: "there")

• दृश्यते: is seen
• दृश्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार; प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (present, 3rd sg, middle; passive: "is seen")

• किंचित्: anything
• किंचित्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किंचित् (सर्वनाम/अव्यय-प्रयोग)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति; एकवचन (neuter nom/acc sg: "anything")

• पतेत्: should fall
• पतेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पत् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (लिङ्-लकार); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद (optative: "should fall")

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-सम्बन्ध (relative locative adverb: "where")

• पुरत्रयम्: the triad of cities / Tripura
• पुरत्रयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुर + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति; एकवचन (neuter nom/acc sg); षष्ठी-तत्पुरुष (पुराणां त्रयम्)

• नद्यः: rivers
• नद्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन (feminine nominative plural)

• ग्रामाः: villages
• ग्रामाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन (masculine nominative plural)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction: "and")

• देशाः: regions
• देशाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन (masculine nominative plural)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction: "and")

• बहवः: many
• बहवः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन (masculine nominative plural)

• भस्मसात्कृताः: reduced to ashes
• भस्मसात्कृताः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भस्मसात् (अव्यय/निपात) + √कृ (धातु) क्त
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन (masc nom pl); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle: "made"); अव्ययीभाव-समास (भस्मसात् + कृत)

Speaker

Devas (collective petitioners; speaker not explicitly named in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-khaṇḍa landscape (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A panoramic wasteland: dried riverbeds, collapsed village outlines, drifting ash clouds; above, the shadow of Tripura’s descent; foreground shows charred trees and broken pots.

Characters & Entities

• Tripura (Puratraya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unrestrained demonic power brings ruin to sacred order; divine intervention is sought to restore dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is directly praised in this verse; it occurs within the Revā Khaṇḍa context linked to the Narmadā (Revā) sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is a description of devastation prompting a plea for protection.