Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 25

Devanagari script

किं दुःखं को नु सन्तापः कुतो वो भयमागतम् । कथयध्वं महाभागाः कारणं यन्मनोगतम्

Transliteration

kiṃ duḥkhaṃ ko nu santāpaḥ kuto vo bhayamāgatam | kathayadhvaṃ mahābhāgāḥ kāraṇaṃ yanmanogatam

Translation

“یہ کیسا غم ہے؟ کون سی تکلیف اُٹھی ہے؟ تمہارا خوف کہاں سے آیا؟ اے نیک بختو، جو سبب تمہارے دلوں پر بوجھ بن رہا ہے، بیان کرو۔”

Word by Word

• किम्: what
• किम्: Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक

• दुःखम्: sorrow, pain
• दुःखम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ/विषय (what is the sorrow?)

• कः: what/which (who)
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; प्रश्नार्थक

• नु: indeed/then
• नु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय)
• Form: प्रश्न/अनुनयार्थक-निपात (interrogative/emphatic particle)

• सन्तापः: distress, affliction
• सन्तापः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सन्ताप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ/विषय

• कुतः: from where/why
• कुतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: कुतः (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: source)

• वः: your
• वः: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी (6th/4th) बहुवचन-एकादेश (enclitic pronoun); अत्र षष्ठी (your)

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ/विषय

• आगतम्: has come, arisen
• आगतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√गम् (धातु)
• Form: क्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय (has come)

• कथयध्वम्: tell (me), explain
• कथयध्वम्: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: √कथ्/√कथय् (धातु; causative stem कथय)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), बहुवचन; आत्मनेपद

• महाभागाः: O fortunate ones
• महाभागाः: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा-भाग (प्रातिपदिक; महा + भाग)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; संबोधनार्थे प्रयोग (vocative sense)

• कारणम्: the cause
• कारणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

• यत्: which/that
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• मनोगतम्: that has entered the mind, in your mind
• मनोगतम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनस्-गत (प्रातिपदिक; मनस् + गत)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying yat/kāraṇam)

Speaker

Śiva (Īśvara/Rudra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā tīrtha-cycle (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: devas (addressed as mahābhāgāḥ)

Visual Art Cues

Scene: Śiva leans slightly forward, gaze compassionate; the assembly appears uneasy; some devas avert eyes, hands lowered, indicating shame and fear soon to be revealed.

Characters & Entities

• Śiva
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord invites truthful disclosure and surrender; divine help begins with honest articulation of suffering and its cause.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tirtha is named in this verse; it belongs to the Revā Khaṇḍa milieu associated with the sanctity of the Revā (Narmadā).

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse functions as inquiry preceding the devas’ report.