Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 151

Devanagari script

ततः संवत्सरस्यान्ते उद्यापनविधिं शृणु । मधुवृक्षं ततो गत्वा बहुसम्भारसंवृतः

Transliteration

tataḥ saṃvatsarasyānte udyāpanavidhiṃ śṛṇu | madhuvṛkṣaṃ tato gatvā bahusambhārasaṃvṛtaḥ

Translation

پھر سال کے اختتام پر اُدیापन (اختتامی رسم) کی विधی سنو۔ اس کے بعد مدھو درخت کے پاس جا کر، بہت سا سامانِ پوجا ساتھ لیے ہوئے تیار ہو۔

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय; अपादानार्थक/क्रमवाचक (from that/thereafter)

• संवत्सरस्य: of the year
• संवत्सरस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: संवत्सर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• अन्ते: at the end
• अन्ते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालवाचक-सप्तमी

• उद्यापन-विधिम्: the concluding-rite procedure (udyāpana)
• उद्यापन-विधिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उद्यापन (प्रातिपदिक) + विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (उद्यापनस्य विधिः)

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

• मधु-वृक्षम्: the honey-tree
• मधु-वृक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक) + वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासार्थः ‘मधुवृक्ष’ (honey-tree)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: √गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having gone’

• बहु-सम्भार-संवृतः: surrounded/covered with many requisites
• बहु-सम्भार-संवृतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक) + सम्भार (प्रातिपदिक) + संवृत (कृदन्त; √वृ (धातु) उपसर्ग सम्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त) ‘संवृत’ = covered/surrounded; समासः (बहुभिः सम्भारैः संवृतः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Madhu-vṛkṣa (udyāpana-sthāna)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A small pilgrimage procession carrying baskets of flowers, lamps, vessels, and offerings toward a sacred Madhu-tree in a grove; the leader holds a ritual tray; atmosphere of purposeful preparation.

Characters & Entities

• Madhuvṛkṣa (Madhūka tree)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A vow is completed with care—udyāpana seals the spiritual intent through orderly, well-prepared ritual closure.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse points to a sacred Madhu-tree within the Revā Khaṇḍa’s Narmadā pilgrimage environment.

What ritualistic prescription is mentioned?

At year’s end, perform udyāpana by approaching the Madhu-tree with ample ritual supplies.