Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 145

Devanagari script

फाल्गुनस्य तृतीयायां शुक्लायां तु समाप्यते । वैशाखे लवणं देयं ज्येष्ठे चाज्यं प्रदीयते

Transliteration

phālgunasya tṛtīyāyāṃ śuklāyāṃ tu samāpyate | vaiśākhe lavaṇaṃ deyaṃ jyeṣṭhe cājyaṃ pradīyate

Translation

یہ فالغُن کے شُکل پکش کی تیسری تِتھی کو مکمل ہوتا ہے۔ ویشاکھ میں نمک خیرات میں دینا چاہیے، اور جَیَیشٹھ میں گھی بطور دان پیش کیا جائے۔

Word by Word

• फाल्गुनस्य: of Phālguna (month)
• फाल्गुनस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: फाल्गुन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• तृतीयायाम्: on the third lunar day
• तृतीयायाम्: Adhikarana (Time locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तृतीया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तिथिवाचकः

• शुक्लायाम्: in the bright fortnight
• शुक्लायाम्: Adhikarana (Time locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुक्ला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पक्षवाचकः (शुक्लपक्षे)

• तु: then; indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• समाप्यते: is completed; comes to an end
• समाप्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आप् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is completed)

• वैशाखे: in Vaiśākha (month)
• वैशाखे: Adhikarana (Time locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वैशाख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• लवणम्: salt
• लवणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लवण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; देयम् इत्यस्य विषयः

• देयम्: to be given; should be given
• देयम्: Kriya (Obligation/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु) → देय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भाव्य/अनियत-कर्तृक कृदन्त (यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विधेय (to be given)

• ज्येष्ठे: in Jyeṣṭha (month)
• ज्येष्ठे: Adhikarana (Time locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• आज्यम्: ghee
• आज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• प्रदीयते: is given; is offered
• प्रदीयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + दा (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोगः (is given)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-khaṇḍa vrata framework

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A ritual calendar scroll shows Phālguna śukla tṛtīyā highlighted; scenes of donating salt in Vaiśākha and ghee in Jyeṣṭha to brāhmaṇas; Devī shrine in the background as the vow’s focus.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time is structured—vows culminate on auspicious tithis, and charity is harmonized with the rhythm of months.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader setting is the Revā (Narmadā) sacred landscape, where vows and dāna are praised as pathways to puṇya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Completion on Phālguna śukla tṛtīyā, with prescribed monthly gifts: salt in Vaiśākha and ghee in Jyeṣṭha.