Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 26›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

युधिष्ठिर उवाच । जालेश्वरेऽपि यत्प्रोक्तं त्वया पूर्वं द्विजोत्तम । तत्कथं तु भवेत्पुण्यमृषिसिद्धनिषेवितम्

Transliteration

yudhiṣṭhira uvāca | jāleśvare'pi yatproktaṃ tvayā pūrvaṃ dvijottama | tatkathaṃ tu bhavetpuṇyamṛṣisiddhaniṣevitam

Translation

یُدھشٹھِر نے کہا: اے برہمنوں میں برتر، جالیشور کے بارے میں جو آپ نے پہلے فرمایا تھا، وہ پُنّیہ کیسے حاصل ہوتا ہے—وہ تیرتھ جسے رِشی اور سِدھ لوگ اختیار کرتے ہیں؟

Word by Word
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
जालेश्वरेin/at Jāleśvara
जालेश्वरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजालेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (स्थाननाम)
अपिalso
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), ‘also/even’
यत्that which
यत्:
Karma/Pratipadya (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम
प्रोक्तम्said/declared
प्रोक्तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Kartr (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
पूर्वम्previously
पूर्वम्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
द्विजोत्तमO best of twice-born
द्विजोत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—द्विजेषु उत्तमः (तत्पुरुष)
तत्that
तत्:
Pratipadya (Topic/प्रस्ताव्य)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशवाचक
कथम्how
कथम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक-अव्यय (interrogative adverb)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha/Contrast (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast/emphasis)
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पुण्यम्merit/holy (place/act)
पुण्यम्:
Karta/Pratipadya (Subject complement/प्रातिपदिक)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ऋषिसिद्धनिषेवितम्frequented/served by sages and siddhas
ऋषिसिद्धनिषेवितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootऋषि + सिद्ध + निषेवित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—ऋषिभिः सिद्धैश्च निषेवितम् (समाहार-तत्पुरुष/बहु-उपपद-समास); निषेवित = नि + सेव् (धातु) भूतकृदन्त
Speaker

Yudhiṣṭhira

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jāleśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dwijottama (contextually Śrī Mārkaṇḍeya as the responding sage in this narrative frame)

Visual Art Cues

Scene: Yudhiṣṭhira, seated respectfully, questions a venerable brāhmaṇa-sage (dwijottama) about Jāleśvara; behind them, a forested hermitage atmosphere with subtle siddha silhouettes and a distant Śiva-liṅga shrine.

Characters & Entities
Y
Yudhiṣṭhira
J
Jāleśvara
Ṛ
Ṛṣis
S
Siddhas

FAQs

A seeker should inquire into the origin and sanctity of holy places, not merely their promised results.

Jāleśvara, introduced as a tīrtha frequented by ṛṣis and siddhas.

None; it is a question initiating the tīrtha’s origin narrative.

←Previous Verse
Next Verse→