Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 18

Devanagari script

ध्रुवं लोके हितार्थाय शिवेन स्वशरीरतः । शक्तिः कापि सरिद्रूपा रेवेयमवतारिता

Transliteration

dhruvaṃ loke hitārthāya śivena svaśarīrataḥ | śaktiḥ kāpi saridrūpā reveyamavatāritā

Translation

یقیناً جگت کے ہِت کے لیے شِو نے اپنے ہی شریر سے ایک دیوی شکتی کو ندی کے روپ میں اتارا—یہی رِیوا ہے۔

Word by Word

• ध्रुवं: surely
• ध्रुवं: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: dhruva (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन क्रियाविशेषण-प्रयोगः (adverbial accusative: 'surely')

• लोके: in the world
• लोके: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Noun
• Root: loka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• हितार्थाय: for the sake of welfare
• हितार्थाय: Sampradāna (Purpose/Recipient)
• Type: Noun
• Root: hita + artha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्तिः (4th/Dative), एकवचनम्; तत्पुरुषः (हितस्य अर्थः)

• शिवेन: by Śiva
• शिवेन: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: śiva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्वशरीरतः: from his own body
• स्वशरीरतः: Apādāna (Source)
• Type: Indeclinable
• Root: sva + śarīra + tas (प्रातिपदिक/तद्धितान्त)
• Form: अव्यय; पञ्चमी-अर्थे तसिल् (ablatival adverb: 'from'); तत्पुरुषः (स्वं शरीरम्)

• शक्तिः: power, divine energy
• शक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: śakti (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• का: some
• का: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: kim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अनिश्चितार्थक (indefinite with api)

• अपि: indeed, some
• अपि: Sambandha/Emphasis (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनिश्चितार्थ-समर्थक (particle with interrogative: 'some')

• सरिद्रूपा: having the form of a river
• सरिद्रूपा: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: sarid + rūpa (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (सरितः रूपम्) विशेषणम् (शक्तिः)

• रेवा: Revā (Narmadā)
• रेवा: Karta/Predicate nominative
• Type: Noun
• Root: revā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; शक्तेः अभेदेन नाम

• इयम्: this (she)
• इयम्: Karta/Viśeṣya
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अवतारिता: was made to descend, was manifested
• अवतारिता: Kriyā (Predicative participle)
• Type: Verb
• Root: अव-तॄ (धातु) + त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: कृदन्तः; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मणि-भावः (brought down/caused to descend)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva radiates a stream of luminous śakti from his body that becomes a flowing river on earth; devas shower flowers as the river descends to nourish the world.

Characters & Entities

• Śiva
• Śakti
• Revā (Narmadā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Revā is declared a divine descent for universal welfare—Śiva’s own śakti manifesting as sacred geography.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā/Narmadā as a goddess-river whose very origin is Śaiva and salvific.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the verse provides the mythic-theological foundation for reverence, snāna, and pilgrimage to Revā.