Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 28

Devanagari script

अष्टविंशतितीर्थानि वैष्णवान्यब्रवीन्मुनिः । तेषु वाराहतीर्थानि षडेव मुनिसत्तमाः

Transliteration

aṣṭaviṃśatitīrthāni vaiṣṇavānyabravīnmuniḥ | teṣu vārāhatīrthāni ṣaḍeva munisattamāḥ

Translation

مُنی نے فرمایا کہ ویشنو تیرتھ اٹھائیس ہیں۔ ان میں، اے بہترین رِشیو! چھ تیرتھ خاص طور پر ورَاہ تیرتھ ہیں۔

Word by Word

• अष्टविंशतितीर्थानि: twenty-eight tīrthas
• अष्टविंशतितीर्थानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अष्टाविंशति-तीर्थ (प्रातिपदिक; अष्टाविंशति + तीर्थ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; संख्यापूर्वपद-तत्पुरुषः (अष्टाविंशतिः तीर्थाणि)

• वैष्णवानि: Vaiṣṇava
• वैष्णवानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैष्णव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तेषु: among them
• तेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; सर्वनाम

• वाराहतीर्थानि: the Varāha-tīrthas
• वाराहतीर्थानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाराह-तीर्थ (प्रातिपदिक; वाराह + तीर्थ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; तत्पुरुषः (वाराहाणि तीर्थाणि)

• षट्: six
• षट्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षष् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; संख्या-विशेषण

• एव: only/indeed
• एव: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात

• मुनिसत्तमाः: O best of sages
• मुनिसत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि-सत्तम (प्रातिपदिक; मुनि + सत्तम)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा (8th/1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनां सत्तमाः)

Speaker

Sūta (narrative voice continuing the Revā-tīrtha enumeration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vaiṣṇava tīrtha-s (28); Varāha-tīrtha-s (6)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Munisattamāḥ / dvijas

Visual Art Cues

Scene: The sage announces the count of Vaiṣṇava tīrthas and emphasizes six Varāha-tīrthas; imagery evokes Varāha rising from waters with the Earth, mirrored by tīrtha waters.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Varāha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Narmadā landscape is mapped as a devotional network, where distinct forms of Viṣṇu (like Varāha) sanctify specific pilgrimage-points.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse does not name the six Varāha-tīrthas individually; it states their count within the Vaiṣṇava tīrtha list.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the verse provides a numerical classification for guiding pilgrimage understanding.