Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 12

Devanagari script

सोमसंस्थापितान्यष्टौ तावन्तो नर्मदेश्वराः । कोटितीर्थान्यथाष्टौ च सप्त सिद्धेश्वरास्तथा

Transliteration

somasaṃsthāpitānyaṣṭau tāvanto narmadeśvarāḥ | koṭitīrthānyathāṣṭau ca sapta siddheśvarāstathā

Translation

سوم (چندر) کے قائم کیے ہوئے آٹھ ہیں، اور اتنے ہی نرمَدیشور ہیں۔ پھر آٹھ کوٹی تیرتھ ہیں، اور سات سدھیشور بھی ہیں۔

Word by Word

• सोमसंस्थापितानि: established by Soma
• सोमसंस्थापितानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सोम + संस्थापित (कृदन्त, क्त; सम् + स्था/स्थाप्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सोमेन संस्थापितानि)

• अष्टौ: eight
• अष्टौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; संख्याशब्दः

• तावन्तः: as many (as that)
• तावन्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; परिमाणवाचक (so many)

• नर्मदेश्वराः: the Narmadeśvaras
• नर्मदेश्वराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नर्मदायाः ईश्वराः/नर्मदेश्वर-नामकाः)

• कोटितीर्थानि: the Koṭitīrthas
• कोटितीर्थानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कोटितीर्थ (प्रातिपदिक; कोटि + तीर्थ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कोटीनां तीर्थानि/कोटि-नामकानि तीर्थानि)

• अथ: then/next
• अथ: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक निपात (then/next)

• अष्टौ: eight
• अष्टौ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; संख्याशब्दः

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (and)

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याशब्दः; विशेषणम्

• सिद्धेश्वराः: the Siddheśvaras
• सिद्धेश्वराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्मधारयः (सिद्धाः एव ईश्वराः/सिद्धेश्वर-नामकाः)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थक (likewise/also)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced: Āvantya Khaṇḍa narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Soma-saṃsthāpita tīrthas (8), Narmadeśvara (8), Koṭi-tīrtha (8), Siddheśvara (7)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: assembled sages (implicit continuation)

Visual Art Cues

Scene: A moonlit riverscape: Soma consecrating a Śiva-liṅga on the Revā bank; nearby, multiple small shrines labeled Narmadeśvara, Koṭi-tīrtha ghāṭ, and Siddheśvara hermitage with siddhas in the sky.

Characters & Entities

• Soma
• Narmadeśvara
• Koṭi-tīrtha
• Siddheśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine and siddha lineages sanctify geography: tīrthas are remembered as consecrated by deities and perfected beings, intensifying their māhātmya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Sets of Śaiva tīrthas are named by type: Soma-saṃsthāpita (8), Narmadeśvara (8), Koṭi-tīrtha (8), and Siddheśvara (7).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; the verse serves as a catalog for tīrtha-yātrā and devotion to Śiva in the Revā region.