Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 81

Devanagari script

न्यङ्कुवाराहसंज्ञं च अङ्कोलं तीर्थमुत्तमम् । श्वेतवाराहतीर्थं च भार्गलं सौरमुत्तमम्

Transliteration

nyaṅkuvārāhasaṃjñaṃ ca aṅkolaṃ tīrthamuttamam | śvetavārāhatīrthaṃ ca bhārgalaṃ sauramuttamam

Translation

اور ‘نَیَنگکو واراہ’ کے نام سے معروف مقام، بہترین اَنگکول تیرتھ؛ شْوَیت واراہ تیرتھ؛ اور بھارگل نام کا نہایت مبارک سَور (سورَیہ) دھام بھی ہے۔

Word by Word

• न्यङ्कुवाराहसंज्ञम्: having the name ‘Nyaṅkuvārāha’
• न्यङ्कुवाराहसंज्ञम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: न्यङ्कु (प्रातिपदिक) + वाराह (प्रातिपदिक) + संज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; समासः (बहुपद-तत्पुरुषः: न्यङ्कुवाराह इति संज्ञा यस्य/न्यङ्कुवाराह-संज्ञम्); विशेषणम् (अङ्कोलम्/तीर्थम् इति)

• च: and
• च: Sambandha (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• अङ्कोलम्: Aṅkola (place/tīrtha-name)
• अङ्कोलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अङ्कोल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (स्थलनाम); द्वितीया एकवचन

• तीर्थम्: tīrtha/holy ford
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम्

• श्वेतवाराहतीर्थम्: the Śveta-Vārāha tīrtha
• श्वेतवाराहतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्वेत (प्रातिपदिक) + वाराह (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; समासः (कर्मधारय-पूर्वपद + तत्पुरुषः: श्वेतः वाराहः, तस्य तीर्थम्)

• च: and
• च: Sambandha (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• भार्गलम्: Bhārgala (place/tīrtha-name)
• भार्गलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार्गल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (स्थलनाम); द्वितीया एकवचन

• सौरम्: solar/related to Sūrya
• सौरम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सौर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम् (सूर्यसम्बन्धि)

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya/Revā-māhātmya style narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nyaṅkuvārāha; Aṅkola-tīrtha; Śvetavārāha-tīrtha; Bhārgala Saurā-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Two Varāha shrines—one white-stone Varāha (Śvetavārāha) and another with a distinctive local epithet (Nyaṅkuvārāha)—near a river; pilgrims proceed to Aṅkola tīrtha; then a radiant Sūrya sanctuary (Bhārgala) with a solar disc and lotuses at sunrise.

Characters & Entities

• Nyaṅkuvārāha
• Aṅkola Tīrtha
• Śvetavārāha Tīrtha
• Bhārgala (Sauram)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa maps dharma onto geography: remembering named tīrthas—Vaiṣṇava (Varāha) and Saurya (Sūrya)—is itself meritorious.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Nyaṅkuvārāha, Aṅkola-tīrtha, Śvetavārāha-tīrtha, and Bhārgala (a Sūrya-linked sacred place).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is specified; the focus is on tīrtha-nāma-saṅkīrtana and implied pilgrimage/darśana.