Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 79

Devanagari script

अङ्गारेशं च सिद्धेशं तपेश्वरमतः परम् । पुनः सिद्धेश्वरं नामतीर्थं च वरुणेश्वरम्

Transliteration

aṅgāreśaṃ ca siddheśaṃ tapeśvaramataḥ param | punaḥ siddheśvaraṃ nāmatīrthaṃ ca varuṇeśvaram

Translation

اَنگاریش اور سِدّھیش ہیں، اور اس کے بعد تپیشور۔ پھر ‘سِدّھیشور’ نام کا ایک تیرتھ ہے، اور ورُنی شور (ورُنےشور) بھی ہے۔

Word by Word

• अङ्गारेशम्: Aṅgāreśa (lord named Aṅgāra)
• अङ्गारेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अङ्गार (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अङ्गारस्य ईशः)

• च: and
• च: Sambandha (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• सिद्धेशम्: Siddheśa
• सिद्धेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सिद्धानां ईशः)

• तपेश्वरम्: Tapeśvara
• तपेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तपसः ईश्वरः)

• अतः: thereafter/then
• अतः: Sambandha (sequence marker)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रयोगः (adverb: thereafter/from this)

• परम्: further/supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम् (अधिकम्/श्रेष्ठम्)

• पुनः: again/further
• पुनः: Sambandha (sequence marker)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (again/further)

• सिद्धेश्वरम्: Siddheśvara
• सिद्धेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सिद्धानां ईश्वरः)

• नामतीर्थम्: the named tīrtha (called so)
• नामतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (नाम्ना प्रसिद्धं तीर्थम् = named ford)

• च: and
• च: Sambandha (coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• वरुणेश्वरम्: Varuṇeśvara
• वरुणेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वरुणस्य ईश्वरः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced; not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aṅgāreśa; Siddheśa; Tapeśvara; Siddheśvara-tīrtha; Varuṇeśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sequence of small stone liṅgas under trees and in modest shrines along a river path; one shrine with reddish hue (Aṅgāreśa), one with ascetic imagery (Tapeśvara), one near water pots and aquatic motifs (Varuṇeśvara).

Characters & Entities

• Aṅgāreśa
• Siddheśa
• Tapeśvara
• Siddheśvara-tīrtha
• Varuṇeśvara
• Varuṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Siddhi-oriented Śiva-sites (Siddheśa/Siddheśvara) are praised as spiritually efficacious, integrating devotion with the sacred power of place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Aṅgāreśa, Siddheśa, Tapeśvara, Siddheśvara-tīrtha, and Varuṇeśvara are named as revered stations in the Revā region.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the verse functions as a pilgrimage index, implying worship and tīrtha observances.