Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 76

Devanagari script

आशापूराभिधं तीर्थं कौबेरं मारुतं तथा । वरुणेशं यमेशं च रामेशं कर्कटेश्वरम्

Transliteration

āśāpūrābhidhaṃ tīrthaṃ kauberaṃ mārutaṃ tathā | varuṇeśaṃ yameśaṃ ca rāmeśaṃ karkaṭeśvaram

Translation

(یہاں) آشا پورا نام کا تیرتھ ہے، اور کوبیر اور ماروت بھی ہیں۔ ورنیش، یمیش، اور رامیش اور کرکٹیشور بھی ہیں۔

Word by Word

• आशापूराभिधम्: named Āśāpūrā
• आशापूराभिधम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आशापूरा (प्रातिपदिक) + अभिध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (आशापूरा-नामकं/आशापूरा-अभिधम्)

• तीर्थम्: tīrtha
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कौबेरम्: Kaubera (name)
• कौबेरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कौबेर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (तीर्थनाम), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मारुतम्: Māruta (name)
• मारुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मारुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (तीर्थनाम), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अनुक्रमसूचक

• वरुणेशम्: Varuṇeśa (name)
• वरुणेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वरुणस्य ईशः)

• यमेशम्: Yameśa (name)
• यमेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (यमस्य ईशः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात

• रामेशम्: Rāmeśa (name)
• रामेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रामस्य ईशः)

• कर्कटेश्वरम्: Karkaṭeśvara (name)
• कर्कटेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्कट (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कर्कटस्य ईश्वरः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced; not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Āśāpūrā; Kaubera; Māruta; Varuṇeśa; Yameśa; Rāmeśa; Karkaṭeśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A circular mandala-like riverbank with eight-direction guardians suggested: Kubera with treasure pot, Vāyu/Marut with fluttering banners, Varuṇa with pāśa and water motifs, Yama with staff—each as a small shrine culminating in a central Śiva-liṅga; Āśāpūrā shown as a wish-fulfilling shrine with devotees tying threads.

Characters & Entities

• Āśāpūrā-tīrtha
• Kubera (Kaubera)
• Vāyu/Marut (Māruta)
• Varuṇa
• Yama
• Rāmeśa
• Karkaṭeśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha-landscape is shown as cosmically integrated—guardians and devas (Kubera, Varuṇa, Yama, Vāyu) are honored through localized shrines.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Āśāpūrā-tīrtha is named first, followed by Kaubera, Māruta, Varuṇeśa, Yameśa, Rāmeśa, and Karkaṭeśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicit; the verse serves as a catalog for pilgrims, implying darśana and worship at each named site.