Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

त्रयाणामपि लोकानां महती पावनी स्मृता । यत्र तत्र मृतस्यापि ध्रुवं गाणेश्वरी गतिः

trayāṇāmapi lokānāṃ mahatī pāvanī smṛtā | yatra tatra mṛtasyāpi dhruvaṃ gāṇeśvarī gatiḥ

وہ تینوں لوکوں کے لیے عظیم پاک کرنے والی مانی گئی ہے۔ اور جہاں کہیں بھی اس کی تقدیس کے تعلق سے کسی کی موت ہو، اس کے لیے یقینا گَنےشوری گتی—شیوا کے گنوں میں شمولیت—مقرر ہے۔

त्रयाणाम्of the three
त्रयाणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; ‘लोकानाम्’ इति विशेष्यस्य संख्याविशेषणम्
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/also)
लोकानाम्of the worlds
लोकानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
महतीgreat
महती:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘पावनी’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
पावनीpurifier (holy river)
पावनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपावनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
स्मृताis regarded
स्मृता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त (क्त/भूतकर्मणि), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘स्मृता’ = ‘is remembered/considered’
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक सम्बन्धबोधक (relative adverb: where)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (correlative adverb: there)
मृतस्यof one who has died
मृतस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृत (प्रातिपदिक; √मृ क्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; ‘मृतस्य’ = ‘of the dead (person)’
अपिeven
अपि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (even)
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
Nishchaya (Certainty/निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; निश्चयार्थक क्रियाविशेषण (adverb: certainly)
गाणेश्वरीbelonging to Gaṇeśa / Gaṇeśa-like
गाणेश्वरी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगाणेश्वर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘गतिः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम् (गणेशसम्बन्धिनी)
गतिःdestination/attainment
गतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Unspecified in the snippet (context suggests a Purāṇic narrator describing tīrtha-māhātmya to a king)

Tirtha: Narmadā (Revā)

Type: river

Scene: Narmadā as a radiant goddess spanning the three worlds; a departing soul is gently received by Śiva’s gaṇas—attendants with tridents and drums—signifying ‘gāṇeśvarī gatiḥ’.

Ś
Śiva (implied via Gaṇeśvarī gati)

FAQs

Association with a powerful tīrtha purifies profoundly, and even death connected with such sanctity is said to culminate in a Śaiva, Gaṇa-like attainment.

The verse praises the sanctity of the Revā-region tīrtha being described in Adhyāya 23, within the Viśalyā–Saṅgama/associated waters context.

No explicit rite is prescribed here; the verse states the tīrtha’s purifying power and the assured spiritual destination connected with it.