Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 57

Devanagari script

धनुःसहस्रे द्वे क्रोशश्चतुःक्रोशं च योजनम् । एतद्योजनमानं ते कथितं भरतर्षभ

Transliteration

dhanuḥsahasre dve krośaścatuḥkrośaṃ ca yojanam | etadyojanamānaṃ te kathitaṃ bharatarṣabha

Translation

دو ہزار دھنُ مل کر ایک کروش بنتے ہیں، اور چار کروش مل کر ایک یوجن ہوتا ہے۔ یوں یوجن کا پیمانہ تمہیں بیان کیا گیا ہے، اے بھارَتوں میں برگزیدہ۔

Word by Word

• धनुः-सहस्रे: in a thousand dhanus
• धनुः-सहस्रे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धनुषां सहस्रे)

• द्वे: two
• द्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन; संख्याविशेषण

• क्रोशः: a krośa
• क्रोशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्रोश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• चतुः-क्रोशम्: four krośas
• चतुः-क्रोशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक) + क्रोश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; द्विगु-समासः (चत्वारः क्रोशाः)

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• योजनम्: a yojana
• योजनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• एतत्-योजन-मानम्: this measure of a yojana
• एतत्-योजन-मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक) + मान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (योजनस्य मानम्) + एतद्-विशेषण

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4), एकवचन; सर्वनाम

• कथितम्: has been stated
• कथितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि/कर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘has been told’

• भरत-ऋषभ: O bull among the Bharatas
• भरत-ऋषभ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भरत (प्रातिपदिक) + ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भरतानाम् ऋषभः)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā tīrtha-mārga (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: A schematic map-like scroll shows a river route with marked intervals; the teacher indicates ‘2000 dhanu = 1 krośa’ and ‘4 krośa = 1 yojana’ to the king.

Characters & Entities

• Krośa
• Yojana
• Dhanu
• Bharatarṣabha (Yudhiṣṭhira)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage merit is often tied to distance and effort; therefore correct units uphold fairness and accuracy in dharmic accounting.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single site is named here; it provides the baseline unit (yojana) used across Revā-region tīrtha descriptions.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it defines distance units: 2000 dhanus = 1 krośa, 4 krośas = 1 yojana.