Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

उत्तरे नर्मदातीरे दक्षिणे चाश्रिताश्च ये । देवलोकं गतास्तत्र इति मे निश्चिता मतिः

uttare narmadātīre dakṣiṇe cāśritāśca ye | devalokaṃ gatāstatra iti me niścitā matiḥ

جو نَرمدا کے شمالی کنارے پر رہتے ہیں اور جو جنوبی کنارے کی پناہ لیتے ہیں—ایسے لوگ دیولोक (عالمِ دیوتا) کو پہنچتے ہیں؛ یہ میرا پختہ یقین ہے۔

उत्तरेin the northern (side)
उत्तरे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणे/Locative), एकवचनम्; ‘उत्तरे (दिशि/भागे)’
नर्मदा-तीरेon the bank of the Narmadā
नर्मदा-तीरे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक) + तीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (नर्मदायाः तीरम्)
दक्षिणेin the southern (side)
दक्षिणे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘दक्षिणे (दिशि/भागे)’
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
आश्रिताःhaving taken refuge / dwelling
आश्रिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ-श्रि (धातु) → आश्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त), पुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘आश्रित’ = आश्रयित/निवसन्तः
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
येthose who
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
देव-लोकम्the world of the gods
देव-लोकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां लोकः)
गताःhave gone / have attained
गताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त), पुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘गता’ = प्राप्ताः
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरणार्थ)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)
मेmy
मे:
Sambandha (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध/Genitive), एकवचनम्
निश्चितācertain / determined
निश्चितā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि-√चि (धातु) → निश्चित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘निश्चित’ = निश्चिता/निर्धारिता
मतिःopinion, conviction
मतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Mārkaṇḍeya (continued)

Tirtha: Revā/Narmadā-tīra

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira (implied by adjacent verses)

Scene: A broad sacred river (Narmadā) flowing between two inhabited banks; pilgrims and ascetics on both sides, small shrines and banyan trees; a narrator-figure asserting the fruit of refuge on either bank.

N
Narmadā
D
Devaloka

FAQs

Living in proximity to sacred geography—when done with reverence—becomes a path to elevated spiritual realms.

The Narmadā riverbanks themselves (both northern and southern shores) within the Revā Khaṇḍa’s sacred landscape.

None directly; it emphasizes the spiritual fruit of taking refuge/residing on Narmadā’s banks.