Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 44

Devanagari script

एवं गुणविशिष्टं हि तत्तीर्थं नृपसत्तम । तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं शृणुष्वैकमना नृप

Transliteration

evaṃ guṇaviśiṣṭaṃ hi tattīrthaṃ nṛpasattama | tasya tīrthasya māhātmyaṃ śṛṇuṣvaikamanā nṛpa

Translation

اے بہترین بادشاہ! بے شک وہ تیرتھ ایسے خاص اوصاف سے آراستہ ہے۔ اب اے راجا، یکسوئی کے ساتھ اس مقدس مقام کی عظمت سنو۔

Word by Word

• एवं: thus
• एवं: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण)

• गुणविशिष्टम्: distinguished by qualities
• गुणविशिष्टम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुण + विशिष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः तृतीया-तत्पुरुष (गुणैः विशिष्टम्); विशेषणम् (तीर्थम्)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात; अवधारण/हेतौ)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (तीर्थम्)

• तीर्थम्: holy ford/pilgrimage place
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• नृपसत्तम: O best of kings
• नृपसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक/पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• तीर्थस्य: of the tīrtha
• तीर्थस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• माहात्म्यम्: greatness, glory
• माहात्म्यम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• शृणुष्व: listen
• शृणुष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• एकमना: with single-minded attention
• एकमना: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक + मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः कर्मधारय (एकं मनः यस्य); विशेषणम् (त्वम्/नृप)

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating; transition into tīrtha-māhātmya discourse (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Unnamed Revā-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa / nṛpasattama

Visual Art Cues

Scene: A sage-like narrator gestures toward the river-tīrtha while addressing the king; the background shows the sacred ford with subtle signs of sanctity; the composition emphasizes listening and transmission.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Attentive listening to tīrtha-māhātmya is itself a dharmic act that prepares the mind for pilgrimage and right practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The featured tīrtha of Revākhaṇḍa Adhyāya 220 (contextually linked to Loṭaṇeśvara/Avakragamana and Revā–Sāgara-saṅgama).

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa: listening with focused attention to the māhātmya (glory) of the tīrtha.