Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 145

जागृतश्चातिदुःखेन कथं पापं न हास्यति । इत्थंस जागरं कृत्वा शिवरात्र्यां नरेश्वरः

jāgṛtaścātiduḥkhena kathaṃ pāpaṃ na hāsyati | itthaṃsa jāgaraṃ kṛtvā śivarātryāṃ nareśvaraḥ

اگر کوئی سخت تکلیف کے باوجود جاگ کر شب بیداری کرے تو گناہ کیسے کم نہ ہوگا؟ یوں اے مردوں کے سردار، شبِ شیو راتری میں جاگرتا اختیار کرکے…

जागृतःawake; having kept vigil
जागृतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootजागृत् (कृदन्त; √जागृ धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषणरूपेण
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अतिदुःखेनby/with great sorrow
अतिदुःखेन:
Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
TypeNoun
Rootअतिदुःख (प्रातिपदिक; अति + दुःख)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/हेतु-प्रयोग (instrumental/causal)
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक अव्यय (interrogative adverb)
पापम्sin
पापम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मपद
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
हास्यतिwill abandon / will cast off
हास्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√हास् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान/भविष्यत्सन्निकर्ष), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
इत्थम्thus
इत्थम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb of manner)
he
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
जागरम्vigil (wakefulness)
जागरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजागर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मपद
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
शिवरात्र्याम्on the night of Śiva (Śivarātri)
शिवरात्र्याम्:
Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिवरात्रि (प्रातिपदिक; शिव + रात्रि)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (locative)
नरेश्वरःthe lord of men (king)
नरेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनरेश्वर (प्रातिपदिक; नर + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Skanda (deduced; instructive address 'nareśvara')

Listener: nareśvara (king)

Scene: A king or noble devotee keeps an all-night vigil on Śivarātri—lamp-lit shrine, liṅga adorned with bilva, attendants weary yet steadfast; the mood is austere devotion.

Ś
Śivarātri
J
Jāgaraṇa (night vigil)
K
King (Nareśvara)

FAQs

Austerity performed with resolve—especially Śivarātri night vigil—acts as a powerful purifier of sin.

The Revā (Narmadā) tīrtha setting of Adhyāya 209, in the Bhāreśvara context.

Jāgaraṇa (staying awake in devotional vigil) on Śivarātri.