Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

नारी नरस्तथाप्येवं लभते काममुत्तमम् । स्पर्शनाद्दर्शनात्तस्य तीर्थस्य विधिपूर्वकम्

Transliteration

nārī narastathāpyevaṃ labhate kāmamuttamam | sparśanāddarśanāttasya tīrthasya vidhipūrvakam

Translation

اسی طرح عورت ہو یا مرد، مقررہ ودھی کے مطابق اس تیرتھ کو چھو کر اور اس کے درشن کر کے بہترین مرادیں حاصل کرتا ہے۔

Word by Word

• नारी: a woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तथा: thus, likewise
• तथा: Hetu/Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (thus/so)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अवधानार्थक निपात (also/even)

• एवम्: in this way
• एवम्: Hetu/Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (in this manner)

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद

• कामम्: desire, wish
• कामम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• उत्तमम्: excellent, best
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (qualifier of कामम्)

• स्पर्शनात्: from touching
• स्पर्शनात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्पर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन

• दर्शनात्: from seeing
• दर्शनात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• तीर्थस्य: of the sacred ford
• तीर्थस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• विधि-पूर्वकम्: according to proper procedure
• विधि-पूर्वकम्: Hetu/Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: विधि + पूर्वक (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (continued narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kurkurī-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims—women and men—approach the riverbank tīrtha in orderly fashion, first taking darśana of the sacred spot/shrine, then touching the waters/stone steps with reverence, guided by a priest indicating proper procedure.

Characters & Entities

• Kurkurī-tīrtha (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-sevā is embodied: sacred merit arises through reverent contact and vision, performed with proper observance (vidhi).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kurkurī tīrtha described in Adhyāya 205.

What ritualistic prescription is mentioned?

Vidhi-pūrvaka darśana (beholding) and sparśana (touching) of the tīrtha.