Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

स्नात्वा त्रयोदशीदिने श्राद्धं कृत्वा विधानतः । देवैः संस्थापितं देवं सम्पूज्य वृषभध्वजम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो रुद्रलोकमवाप्नुयात्

snātvā trayodaśīdine śrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ | devaiḥ saṃsthāpitaṃ devaṃ sampūjya vṛṣabhadhvajam | sarvapāpavinirmukto rudralokamavāpnuyāt

تریودشی کے دن غسل کرکے اور قاعدے کے مطابق شرادھ ادا کرکے، دیوتاؤں کے قائم کردہ دیوتا—ورِشبھ دھوج (شیو، جس کا پرچم بیل سے مزین ہے) کی پوری عقیدت سے پوجا کرے۔ وہ سب گناہوں سے پاک ہو کر رودر لوک کو پہنچتا ہے۔

स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), धातु: स्ना, अर्थ: स्नानं कृत्वा
त्रयोदशी-दिनेon the thirteenth day
त्रयोदशी-दिने:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रयोदशी (प्रातिपदिक) + दिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समास: षष्ठी-तत्पुरुष (त्रयोदश्याः दिनम्)
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
कृत्वाhaving performed
कृत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), धातु: कृ, अर्थ: कृत्वा
विधानतःaccording to rule
विधानतः:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविधान (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb), अर्थ: विधानेन/विधिपूर्वकं
देवैःby the gods
देवैः:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
संस्थापितम्installed/established
संस्थापितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + स्थाप् (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणं (देवम्)
देवम्the deity
देवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
सम्पूज्यhaving duly worshipped
सम्पूज्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + पूज् (धातु)
Formक्त्वान्त-समकक्ष अव्ययकृदन्त (gerund), ल्यप्-प्रत्यय (सम्पूज्य = सम्यक् पूजयित्वा)
वृषभध्वजम्the Bull-bannered one (Śiva)
वृषभध्वजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि: यस्य ध्वजः वृषभः सः (शिवः)
सर्वपापविनिर्मुक्तःfreed from all sins
सर्वपापविनिर्मुक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक) + वि + निर् + मुच् (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP) ‘विनिर्मुक्त’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समास: तत्पुरुष (सर्वपापेभ्यः विनिर्मुक्तः)
रुद्रलोकम्Rudra’s world
रुद्रलोकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: षष्ठी-तत्पुरुष (रुद्रस्य लोकः)
अवाप्नुयात्may attain
अवाप्नुयात्:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + आप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद

Mārkaṇḍeya

Listener: A king (nṛpa) addressed in adjacent verses; likely the frame-listener of this section

Scene: A pilgrim at a Narmadā ghat on Trayodaśī: bathing, then offering piṇḍa/tarpaṇa to pitṛs, then approaching a Deva-established Śiva-liṅga with Nandin-banner symbolism; priests, lamps, bilva leaves, river flowing behind.

T
Trayodaśī
Ś
śrāddha
V
Vṛṣabhadhvaja (Śiva)
R
Rudraloka
D
devas
D
Deva-tīrtha

FAQs

When tīrtha, sacred time, and correct ritual converge—snāna, śrāddha, and Śiva-pūjā—purification is complete and the highest Śaiva fruit is promised.

Deva-tīrtha, where the devas established a form of Śiva (Vṛṣabhadhvaja).

On Trayodaśī: (1) snāna, (2) śrāddha as per vidhi, and (3) full worship of Vṛṣabhadhvaja (Śiva) established by the devas.