Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 37

पानीयं पातुकामेन चिन्तितं च मया पुनः । नापश्यत हि मां चैष सुप्तोऽपि न च बुध्यते

pānīyaṃ pātukāmena cintitaṃ ca mayā punaḥ | nāpaśyata hi māṃ caiṣa supto'pi na ca budhyate

پانی پینے کی خواہش میں میں نے پھر سوچا کہ کیا کروں۔ مگر اس نے مجھے نہ دیکھا؛ وہ سویا ہوا تھا اور بیدار بھی نہ ہوا۔

पानीयम्water (to drink)
पानीयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपानीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
पातु-कामेनby one desiring to drink
पातु-कामेन:
Karana/Hetu (Cause/Means/हेतु/करण)
TypeAdjective
Rootपा (धातु) → पातु (तुमुन्-अन्त/infinitive base) + काम (प्रातिपदिक)
Formसमासः उपपद-तत्पुरुषः (पातुं कामः यस्य), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; विशेषणम् (मया) / हेतौ (desiring to drink)
चिन्तितम्was thought of
चिन्तितम्:
Predicate (कर्मणि-क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु) → चिन्तित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; कर्मणि ‘thought of’
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
मयाby me
मया:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया (3rd case), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Adverbial modifier (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (again)
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-निपात (negation)
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपदम्
हिindeed
हि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/reason)
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd case), एकवचन
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
एषःthis one, he
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
सुप्तःasleep
सुप्तः:
Qualifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वप् (धातु) → सुप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषणम् (एषः)
अपिeven
अपि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (even/also)
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-निपात (negation)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
बुध्यतेwakes up, becomes aware
बुध्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपदम्

Narrator (a devotee/traveler) to a King (rājan)

Tirtha: Revā-tīra (episode locale)

Type: ghat

Listener: King (rājan)

Scene: The devotee stands near the sleeping man, eyes fixed on the brimming water, mind debating; the sleeper remains unmoved, deep in sleep.

P
Pānīya (water)
S
Sleeping man/ascetic (puruṣa)

FAQs

Even in need, one should act thoughtfully and avoid disturbing others without cause—especially in dhārmic settings.

The Revā (Narmadā) sacred landscape is the backdrop; the verse does not name a specific tīrtha.

No explicit ritual; it sets up a dharma question about whether to wake someone for one’s own need.