Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

एवमस्त्विति तैरुक्ता देवा ऋषिगणा अपि । संतुष्टाः श्रीशमभ्यर्च्य स्वं स्वं स्थानं तु भेजिरे

Transliteration

evamastviti tairuktā devā ṛṣigaṇā api | saṃtuṣṭāḥ śrīśamabhyarcya svaṃ svaṃ sthānaṃ tu bhejire

Translation

انہوں نے کہا: ‘ایسا ہی ہو’؛ دیوتا اور رشیوں کے گروہ بھی خوش ہو کر شریش (پروردگار) کی پوجا کر کے پھر اپنے اپنے دھام کو لوٹ گئے۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)

• अस्तु: let it be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (imperative/benedictive use), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• इति: thus (quoting)
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-समाप्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)

• तैः: by them
• तैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; सर्वनाम

• उक्ताः: addressed/told
• उक्ताः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विधेय-विशेषण

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• ऋषिगणाः: groups of sages
• ऋषिगणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि + गण (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (ऋषीणां गणाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (particle: also/even)

• संतुष्टाः: satisfied
• संतुष्टाः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + तुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विधेय-विशेषण

• श्रीशम्: Śrīśa (Lord)
• श्रीशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रीश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• अभ्यर्च्य: having worshipped
• अभ्यर्च्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि + अर्च् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त-अव्यय)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त-अव्यय (absolutive/gerund): पूर्वकालिक क्रिया

• स्वम्: one's own
• स्वम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (possessive)

• स्वम्: (each) his own
• स्वम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; पुनरुक्ति-प्रयोग (each his own)

• स्थानम्: place/abode
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अवधारणार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)

• भेजिरे: resorted to/returned to
• भेजिरे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भज् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Devātīrtha (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A celestial assembly: devas and ṛṣigaṇas with folded hands before Śrīśa; after the blessing ‘evam astu’, they depart along luminous paths to their respective lokas.

Characters & Entities

• Devas
• Ṛṣigaṇas
• Śrīśa (Īśvara/Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places culminate in īśvara-pūjā: even gods and sages seal tīrtha-acts with worship and contentment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The context remains Devātīrtha in the Revā Khaṇḍa, though the verse focuses on the worshipful conclusion.

What ritualistic prescription is mentioned?

Abhyarcana (formal worship) of Śrīśa (the Lord), following the tīrtha episode.