Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 59

Devanagari script

लक्ष्मीः श्रीपतिनामानमाह देवं वचस्तदा श्रीरुवाच । य एते ब्राह्मणाः शिष्या भृग्वादीनां यतव्रताः

Transliteration

lakṣmīḥ śrīpatināmānamāha devaṃ vacastadā śrīruvāca | ya ete brāhmaṇāḥ śiṣyā bhṛgvādīnāṃ yatavratāḥ

Translation

تب لکشمی نے شری پتی نامی پروردگار سے عرض کیا: “یہ برہمن بھِرگو وغیرہ رشیوں کے شاگرد ہیں، اور ضبط و ریاضت کے ورت میں ثابت قدم ہیں۔”

Word by Word

• लक्ष्मीः: Lakṣmī
• लक्ष्मीः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• श्रीपतिनाम: the name of Śrīpati
• श्रीपतिनाम: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रीपति + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: श्रीपतेः नाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आह: said; spoke
• आह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• देवम्: the god (Lord)
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वचः: words; speech
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तदा: then
• तदा: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• श्रीः: Śrī (Lakṣmī)
• श्रीः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (लक्ष्मी-पर्याय)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• ये: who; those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (relative pronoun)

• एते: these
• एते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• ब्राह्मणाः: Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• शिष्याः: disciples
• शिष्याः: Predicate (सम्बन्ध/विशेष्य-विशेषणभाव)
• Type: Noun
• Root: शिष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• भृग्वादीनाम्: of Bhṛgu and others
• भृग्वादीनाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भृगु + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (भृग्वादयः); पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• यतव्रताः: of restrained vows; disciplined
• यतव्रताः: Predicate (सम्बन्ध/विशेष्य-विशेषणभाव)
• Type: Adjective
• Root: यत + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (यतं व्रतं येषाम्/यतव्रत); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Lakṣmī (Śrī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śrīpati-kṣetra (Lalāṭa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Lakṣmī speaks to Śrīpati in a sacred pavilion; nearby stand brāhmaṇas—disciplined disciples of Bhṛgu and other sages—calm, austere, and radiant with restraint.

Characters & Entities

• Lakṣmī
• Śrīpati (Viṣṇu)
• Bhṛgu
• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True religious authority is tied to disciplined living—self-restraint (yata-vrata) and fidelity to a guru-lineage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revākhaṇḍa context points to the sacred region of Revā/Narmadā and its dharmic settlements, though this verse itself highlights the people (vratins) more than a single named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed here; the emphasis is on vrata-based discipline and the status of the Brāhmaṇas as disciples of ancient ṛṣis.