Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 33

Devanagari script

प्रसीद सर्वेश्वर सर्वभूत सनातनात्मपरमेश्वरेश । त्वन्मायया मोहितमानसाभिर्यत्तेऽपराद्धं तदिदं क्षमस्व

Transliteration

prasīda sarveśvara sarvabhūta sanātanātmaparameśvareśa | tvanmāyayā mohitamānasābhiryatte'parāddhaṃ tadidaṃ kṣamasva

Translation

اے ربّ العالمین، ہر جاندار کے باطن میں بسنے والے، ازلی آتما، اور سب سے برتر پرمیشور! مہربانی فرما۔ تیری مایا سے فریفتہ دلوں کے سبب ہم سے جو بھی تقصیر ہوئی ہے، اسے معاف کر دے۔

Word by Word

• प्रसीद: be gracious
• प्रसीद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सद् (धातु) उपसर्ग-प्र + (सीद्-आदेश)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सर्वेश्वर: O Lord of all
• सर्वेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• सर्वभूत: O (one who is) all beings / O lord of all beings
• सर्वभूत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; 'all beings' as epithet

• सनातनात्मपरमेश्वरेश: O Lord, supreme ruler, whose self is eternal
• सनातनात्मपरमेश्वरेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सनातन (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक) + परम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (epithet chain)

• त्वत्: your
• त्वत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; first member in compound

• मायया: by (your) māyā
• मायया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• मोहितमानसाभिः: by (those) with deluded minds
• मोहितमानसाभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मोहित (कृदन्त; मुह्-धातु, क्त) + मानस (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; कर्मधारयः = 'मोहितं मानसं यासाम्' (those whose minds are deluded)

• यत्: whatever which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (सम्प्रदान), एकवचन

• अपराद्धम्: offence, wrongdoing
• अपराद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अपराध् (धातु) → अपराद्ध (कृदन्त; क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (offence committed)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश

• क्षमस्व: forgive
• क्षमस्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षम् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Devotees/Sages (collective kṣamāprārthanā within Revā Khaṇḍa narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha sphere (general)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Devotees with folded hands bow low, faces softened by remorse; the Lord stands compassionate, radiating forgiveness; a riverbank setting suggests cleansing and renewal.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• māyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True devotion includes humility: recognizing delusion and seeking divine forgiveness purifies the heart.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā (Narmadā) sacred landscape frames this prayer, aligning repentance with tīrtha-centered purification.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external rite is mandated; the practice implied is kṣamā-yācñā (asking forgiveness) as an inner discipline of bhakti.