Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 20

ब्रह्माम्बुधीन्दुप्रमुखानि सौम्य शक्रादिरूपाणि तवोत्तमानि । समुद्ररूपं तव धैर्यवत्सु तेजः स्वरूपेषु रविस्तथाग्निः

brahmāmbudhīndupramukhāni saumya śakrādirūpāṇi tavottamāni | samudrarūpaṃ tava dhairyavatsu tejaḥ svarūpeṣu ravistathāgniḥ

اے نرم خو رب! برہما، سمندر اور چاند سے آغاز کرنے والی بلند صورتیں، اور شکر (اندرا) وغیرہ کی صورتیں—یہ سب تیری عالی تجلیاں ہیں۔ ثابت قدموں میں تیرا روپ سمندر ہے؛ نور کے پیکروں میں تیرا روپ سورج ہے، اور اسی طرح آگ۔

ब्रह्मBrahmā/Brahman
ब्रह्म:
Samasa-anga (Compound member)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (समासाङ्ग)
अम्बुधिocean
अम्बुधि:
Samasa-anga (Compound member)
TypeNoun
Rootअम्बुधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
इन्दुmoon
इन्दु:
Samasa-anga (Compound member)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
प्रमुखानिchief, foremost
प्रमुखानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
सौम्यO gentle one
सौम्य:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
शक्रादिरूपाणिforms such as Indra
शक्रादिरूपाणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र + आदि + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (शक्रादीनि रूपाणि)
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
उत्तमानिexcellent, supreme
उत्तमानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
समुद्ररूपम्the form of the ocean
समुद्ररूपम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसमुद्र + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (समुद्रस्य रूपम्)
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
धैर्यवत्सुamong the steadfast
धैर्यवत्सु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootधैर्यवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (धैर्यवत् = धैर्यं यस्य)
तेजःsplendour, brilliance
तेजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वरूपेषुin (those) forms
स्वरूपेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
रविःthe sun
रविः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तथाand likewise
तथा:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/उपमानार्थ (also/likewise)
अग्निःfire
अग्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Apsarases (stuti continues)

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Scene: A cosmic tableau: Brahmā and Śakra in the upper sky, the moon cooling the scene, the sun blazing, sacrificial fire rising, and a vast ocean symbolizing dhairya—each labeled as the Lord’s manifestation.

B
Brahmā
O
ocean (ambudhi/samudra)
M
moon (indu)
Ś
Śakra (Indra)
S
sun (ravi)
F
fire (agni)

FAQs

The powers revered as devas and cosmic forces are manifestations of the One Lord; devotion unifies fragmented worship into a single refuge.

No specific tīrtha is named; the verse is a universal stuti within the Revā Khaṇḍa framework.

None; it is praise through identifying divine manifestations.