Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 78

Devanagari script

सम्यग्दृष्टिरियं प्रोक्ता समस्तैक्यावलोकिनी । पृथग्विज्ञानमात्रैव लोकसंव्यवहारवत्

Transliteration

samyagdṛṣṭiriyaṃ proktā samastaikyāvalokinī | pṛthagvijñānamātraiva lokasaṃvyavahāravat

Translation

یہی سمیَک درشتی (سچی نظر) کہی گئی ہے جو سب کی یکتائی کو دیکھتی ہے۔ جدائی کا ادراک محض ذہن کی ایک صورت ہے، جو صرف دنیاوی برتاؤ کے کام آتی ہے۔

Word by Word

• सम्यग्दृष्टिः: right vision
• सम्यग्दृष्टिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सम्यक् (अव्यय) + दृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; कर्मधारय (सम्यक् एव दृष्टिः)

• इयम्: this
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; निर्देशार्थक-सर्वनाम (demonstrative)

• प्रोक्ता: has been declared/taught
• प्रोक्ता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रोक्त (कृदन्त; √वच् धातु, उपसर्ग प्र)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय (predicate)

• समस्तैक्यावलोकिनी: seeing the unity of all
• समस्तैक्यावलोकिनी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समस्त (प्रातिपदिक) + ऐक्य (प्रातिपदिक) + अवलोकिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषणम्; तत्पुरुष (समस्तस्य ऐक्यं अवलोकयति इति)

• पृथग्विज्ञानमात्रा: mere distinct cognition
• पृथग्विज्ञानमात्रा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पृथक् (अव्यय) + विज्ञान (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; तत्पुरुष (पृथक् विज्ञानं एव मात्रम्)

• एव: only; indeed
• एव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• लोकसंव्यवहारवत्: like worldly convention
• लोकसंव्यवहारवत्: Upamana (Comparison/उपमान)
• Type: Adjective
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + संव्यवहार (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; उपमानवाचक 'वत्' (like); तत्पुरुष (लोके संव्यवहारः)

Speaker

Unspecified (Revā-khaṇḍa narrative voice; didactic passage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: An allegory: two layers of vision—outer marketplace life rendered as a faint overlay, while beneath it a luminous unified field; the teacher points to the underlying oneness.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right vision is to see unity; separateness is a practical convention of the mind for worldly life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The discourse sits within the Revā-khaṇḍa setting, associated with the sanctity of the Revā/Narmadā region.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a doctrinal clarification about true vision versus worldly convention.