Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 44
Devanagari script
रम्भातिलोत्तमाद्याश्च वैलक्ष्यं देवयोषितः । न रेजुरवनीपाल तल्लक्ष्यहृदयेक्षणाः
Transliteration
rambhātilottamādyāśca vailakṣyaṃ devayoṣitaḥ | na rejuravanīpāla tallakṣyahṛdayekṣaṇāḥ
Translation
اے اوَنی پال، رمبھا، تلوتمہ اور دیگر دیوی اپسرائیں شرمندہ ہو گئیں؛ اس پر نگاہ جمائے ہوئے، دل کی کسوٹی پر ان کی چمک پھر باقی نہ رہی۔
Word by Word
रम्भाRambhā
रम्भा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरम्भा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन (समाहार-उद्देशे सूचीकरणे)
तिलोत्तमाTilottamā
तिलोत्तमा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतिलोत्तमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन (समुच्चयार्थे)
आद्याःand others
आद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; 'and others'
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक)
वैलक्ष्यम्embarrassment/awkwardness
वैलक्ष्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवैलक्ष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
देवयोषितःdivine women (apsarases)
देवयोषितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + योषित् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
नnot
न:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
रेजुःshone/appeared splendid
रेजुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootराज् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
अवनीपालO king
अवनीपाल:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअवनीपाल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; पुंलिङ्ग, संबोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
तत्of her/that
तत्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; 'of that/of her'
लक्ष्यthe object (of attention)
लक्ष्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलक्ष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; 'object/aim'
हृदयin the heart
हृदय:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
ईक्षणाःglances
ईक्षणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईक्षण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; 'glances/looks'
Speaker
Narrator (addressing a king; not named in snippet)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Revā-kṣetra
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Avanīpāla (king)
Visual Art Cues
Scene: Rambhā, Tilottamā, and other apsarases gaze at her; their own radiance seems to dim, faces showing bashful shame, as the heart’s judgment crowns the newcomer’s beauty.
Characters & Entities
R
RambhāT
TilottamāFAQs
Worldly and even heavenly charms are shown as limited when contrasted with a higher, divinely originated manifestation.
No tīrtha is directly referenced in this verse.
None.