Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 19›Shloka 40
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 40

Devanagari script

संमोहयन्मूर्तिभिरत्र लोकं स्रष्टा च गोप्ता क्षयकृत्स देवः । तस्मान्न मोहात्मकमाविशेत द्वेषं न कुर्यात्प्रविभिन्नमूर्तिः

Transliteration

saṃmohayanmūrtibhiratra lokaṃ sraṣṭā ca goptā kṣayakṛtsa devaḥ | tasmānna mohātmakamāviśeta dveṣaṃ na kuryātpravibhinnamūrtiḥ

Translation

وہی خدا مختلف صورتوں کے ذریعے اس جہان کو مسحور کرتا ہے—وہی سَرشٹا (خالق)، گوپتا (نگہبان) اور کَشَیَکرتا (فنا کرنے والا) ہے۔ اس لیے فریبِ موہ میں نہ پڑے، اور صورتوں کو حقیقتاً جدا سمجھ کر بغض نہ کرے۔

Word by Word
संमोहयन्deluding
संमोहयन्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + मुह् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘संमोहयन्’ = मोहं जनयन्
मूर्तिभिःby forms
मूर्तिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
लोकम्world
लोकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्रष्टाcreator
स्रष्टा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसृज् (धातु)
Formकृदन्त (तृ-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृवाचक (agent noun)
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
गोप्ताprotector
गोप्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुप् (धातु)
Formकृदन्त (तृ-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रक्षक (protector)
क्षयकृत्destroyer (maker of dissolution)
क्षयकृत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक) + कृ (धातु)
Formकृदन्त (कृत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘क्षयं करोति’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्मात्therefore, from that
तस्मात्:
Apadana/Hetu (Ablative/Cause)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (therefore/from that)
नnot
न:
Negation
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
मोहात्मकम्delusive (delusion-natured)
मोहात्मकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमोह (प्रातिपदिक) + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण; ‘मोहः आत्मा यस्य/यत्’ (mohātmakam = of the nature of delusion)
आविशेत्should enter
आविशेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + विश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
द्वेषम्hatred
द्वेषम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्वेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
नnot
न:
Negation
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
प्रविभिन्नमूर्तिःone of diverse forms
प्रविभिन्नमूर्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्र + वि + भिद् (धातु) → प्रविभिन्न (कृदन्त) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘प्रविभिन्नाः मूर्तयः यस्य’ (having manifold/diverse forms)
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) [deduced]

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha sphere (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A single luminous Deva at center, radiating three functional emanations—creation, protection, dissolution—while surrounding devotees of different sect-marks stand together without hostility; the many forms are shown as reflections in one mirror-like aura.

Characters & Entities
D
Deva (Supreme Lord)
S
Sṛṣṭi
R
Rakṣaṇa
K
Kṣaya

FAQs

Recognize one Divine working through many forms; avoid delusion and sectarian hatred.

No specific tīrtha is named in this verse; it frames the devotional mindset for the Revā-khaṇḍa’s sacred landscape.

An inner discipline is prescribed: do not fall into moha (delusion) and do not harbor dveṣa (hatred).

←Previous Verse
Next Verse→