Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 38

Devanagari script

कोटितीर्थमिदं स्थानं सर्वपापप्रणाशनम् । अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र भविष्यति न संशयः

Transliteration

koṭitīrthamidaṃ sthānaṃ sarvapāpapraṇāśanam | adyaprabhṛti viprendra bhaviṣyati na saṃśayaḥ

Translation

یہ مقام ‘کوٹی تیرتھ’ کے نام سے معروف ہوگا، جو تمام گناہوں کا ناس کرنے والا ہے۔ آج سے آگے، اے برہمنوں کے سردار، یہ یقیناً ایسا ہی ہوگا—بے شک۔

Word by Word

• कोटितीर्थम्: a ‘crore of tīrthas’ (highly meritorious pilgrimage)
• कोटितीर्थम्: Karta/Predicate nominative (विधेय)
• Type: Noun
• Root: कोटि + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘कोटीनां तीर्थम्’/‘कोटि-तीर्थ-सदृशम्’)

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘स्थानम्’ इति विशेषण

• स्थानम्: place
• स्थानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• सर्वपापप्रणाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपापप्रणाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + पाप + प्रणाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘सर्वेषां पापानां प्रणाशनम्’), ‘स्थानम्’ इति विशेषण

• अद्य: today
• अद्य: Adverbial (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

• प्रभृति: from (now) onwards
• प्रभृति: Adverbial (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रभृति (अव्यय)
• Form: अव्यय, आरम्भ-सीमा-वाचक (from…onwards)

• विप्रेन्द्र: O chief of Brahmins
• विप्रेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), पुंलिङ्ग, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘विप्राणाम् इन्द्रः’)

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• न: no/not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Koṭitīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Addressed to ‘viprendra’ (foremost brāhmaṇa) within the story

Visual Art Cues

Scene: A solemn moment of declaration: the deity/authority points to the waters and names them Koṭitīrtha; sages and devas witness the consecration.

Characters & Entities

• Koṭitīrtha
• Brāhmaṇa (viprendra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s sanctity is affirmed as a living conduit of purification, capable of annihilating accumulated pāpa through contact and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Koṭitīrtha, explicitly named as the sin-destroying sacred spot in Revā Khaṇḍa 182.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse primarily names and praises the tīrtha; ritual details (snāna, pūjā, tarpaṇa) appear in subsequent verses.