Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 182›Shloka 21
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 21

Devanagari script

अष्टादशसहस्राणि नोचुर्वै किंचिदुत्तरम् । अष्टादशसहस्रेषु भृगुकोपभयान्नृप । उक्तं च तालकं हस्ते यस्य तस्येदमुत्तरम्

Transliteration

aṣṭādaśasahasrāṇi nocurvai kiṃciduttaram | aṣṭādaśasahasreṣu bhṛgukopabhayānnṛpa | uktaṃ ca tālakaṃ haste yasya tasyedamuttaram

Translation

اٹھارہ ہزار میں سے کسی نے بھی کوئی جواب نہ دیا۔ اور انہی اٹھارہ ہزار میں، اے بادشاہ، بھِرگو کے غضب کے خوف سے یہ کہا گیا: “جس کے ہاتھ میں کنڈی/قفل کی سلاخ ہے، فیصلہ اسی کے حق میں ہے۔”

Word by Word
अष्टादशसहस्राणिeighteen thousand (persons)
अष्टादशसहस्राणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअष्टादश + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन — द्विगुसमासः ‘अष्टादश सहस्राणि’ = eighteen thousands
नnot
न:
Kriya-pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध) — ‘not’
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन — परस्मैपदम्; ‘they said’
वैindeed
वै:
Nipata (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चयार्थक-निपात) — emphatic particle ‘indeed’
किंचित्anything
किंचित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिंचित् (सर्वनाम/अव्ययवत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — अनिश्चितपरिमाणवाचक सर्वनाम; ‘anything/something’
उत्तरम्an answer
उत्तरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — ‘answer’
अष्टादशसहस्रेषुamong the eighteen thousand
अष्टादशसहस्रेषु:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअष्टादश + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन — ‘among/in the eighteen thousands’
भृगुकोपभयात्from fear of Bhṛgu’s anger
भृगुकोपभयात्:
Apadana (Cause/Source/अपादान)
TypeNoun
Rootभृगु + कोप + भय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन — तत्पुरुषः ‘भृगोः कोपस्य भयम्’; ‘from fear of Bhṛgu’s anger’
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन — ‘O king’
उक्तम्said, uttered
उक्तम्:
Kriya (Predicative/क्रिया-विशेष)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त (भूतकर्मणि कृदन्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘said/uttered’ (कर्मणि/भावे)
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय) — conjunction ‘and’
तालकम्a palm-leaf (document)
तालकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतालक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘a palm-leaf (document)/tālaka’
हस्तेin the hand
हस्ते:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन — ‘in (the) hand’
यस्यwhose, of whom
यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन — सम्बन्धवाचक; ‘of whom/whose’
तस्यof that person
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन — ‘of that (person)’
इदम्this
इदम्:
Visheshana (Demonstrative)
TypeNoun
Rootइदं (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘this’ (उत्तरम् इत्यस्य निर्देशः)
उत्तरम्answer
उत्तरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘answer’ (इदम् इत्यनेन निर्देशितम्)
Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Revā Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra sabhā-city (unnamed)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: A vast assembly of brāhmaṇas sits in uneasy silence; faces show apprehension. One figure holds a ‘tālaka’ (bolt/bar) in hand, becoming the decisive sign; Bhṛgu’s stern presence looms, the king watches anxiously.

Characters & Entities
B
Bhṛgu
B
Brahmins (eighteen thousand)
K
King

FAQs

Fear of power can silence conscience; dharma collapses when truth is replaced by expedient verdicts.

Bhṛgukaccha remains the contextual sacred locale, though the verse emphasizes moral failure within that setting.

None; it narrates an unjust decision motivated by भय (fear).

←Previous Verse
Next Verse→