Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7
Devanagari script
दशाश्वमेधिकं तीर्थं दृष्ट्वा देवो महेश्वरः । तीर्थं प्रत्यञ्जलिं बद्ध्वा नमश्चक्रे त्रिलोचनः
Transliteration
daśāśvamedhikaṃ tīrthaṃ dṛṣṭvā devo maheśvaraḥ | tīrthaṃ pratyañjaliṃ baddhvā namaścakre trilocanaḥ
Translation
دشاشومیدھک تیرتھ کو دیکھ کر، تین آنکھوں والے دیو مہیشور نے اس تیرتھ کی طرف ہاتھ جوڑ کر اَنجَلی باندھی اور عقیدت سے نمسکار کیا۔
Word by Word
दशाश्वमेधिकम्connected with ten Aśvamedhas
दशाश्वमेधिकम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदश (संख्या-प्रातिपदिक) + अश्वमेधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (दश अश्वमेधाः यस्मिन्/सम्बद्धम्)
तीर्थम्the sacred ford/place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla (Prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महेश्वरःMaheśvara (the Great Lord)
महेश्वरः:
Samānādhikaraṇa (Apposition)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् ईश्वरः)
तीर्थम्the tīrtha
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Dik/Adhikaraṇa (Direction)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश-अव्यय (preposition: towards)
अञ्जलिम्folded hands (añjali)
अञ्जलिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
बद्ध्वाhaving bound/formed (hands)
बद्ध्वा:
Pūrvakāla (Prior action)
TypeVerb
Rootबन्ध् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund)
नमःobeisance
नमः:
Karma (Object/कर्म)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपातवत् प्रयोगः (indeclinable interjection used with √कृ: ‘obeisance’)
चक्रेmade/did (paid)
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
त्रिलोचनःTrilocana (three-eyed one)
त्रिलोचनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (त्रीणि लोचनानि यस्य)
Speaker
Mārkaṇḍeya
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Daśāśvamedhika Tīrtha
Type: ghat
Skanda Dialogue
Listener: Yudhiṣṭhira
Visual Art Cues
Scene: Maheśvara (Trilocana) beholds Daśāśvamedhika Tīrtha, joins palms, and bows—divinity venerating the sacred ford.
Characters & Entities
M
Maheśvara (Śiva)D
Daśāśvamedhika TīrthaFAQs
A tīrtha’s greatness is so exalted that even Śiva honors it—teaching humility and reverence toward sacred places.
Daśāśvamedhika Tīrtha.
A model act of devotion: anjali (joined palms) and namaskāra (bowing) upon tīrtha-darśana.