Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

मार्कण्डेय उवाच । इदमाश्चर्यभूतं हि गौर्या पृष्टस्त्रियम्बकः । तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि पृच्छते निपुणाय वै

mārkaṇḍeya uvāca | idamāścaryabhūtaṃ hi gauryā pṛṣṭastriyambakaḥ | tatte'haṃ sampravakṣyāmi pṛcchate nipuṇāya vai

مارکنڈَیَہ نے کہا: ‘یہ عجیب و غریب بات تو پہلے گوری نے تریَمبک (شیو) سے پوچھی تھی۔ چونکہ تم سمجھ بوجھ کے ساتھ سوال کرتے ہو، اس لیے میں اب اسے تم پر پوری طرح بیان کرتا ہوں۔’

मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
आश्चर्यभूतम्wonderful
आश्चर्यभूतम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआश्चर्य (प्रातिपदिक) + भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (आश्चर्यं भूतम् = wonderful)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: emphasis/indeed)
गौर्याby Gaurī (Pārvatī)
गौर्या:
Kartr̥ (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootगौरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
पृष्टःasked (having been asked)
पृष्टः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्रियम्बकःTryambaka (Śiva)
त्रियम्बकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + अम्बक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (त्रीणि अम्बकानि यस्य)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तेto you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी/षष्ठी-रूप, एकवचन; अत्र चतुर्थी (to you)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सम्प्रवक्ष्यामिwill explain fully
सम्प्रवक्ष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
पृच्छतेto (one who) asks
पृच्छते:
Sambandha (Relative/qualifying verb)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; ‘पृच्छते’ = (to one who) asks
निपुणायto the skillful one
निपुणाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootनिपुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पृच्छते)
वैindeed
वै:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle: indeed/emphasis)

Mārkaṇḍeya

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: Mārkaṇḍeya begins: this wondrous topic was once asked by Gaurī to Tryambaka; he will now explain it to the discerning questioner.

M
Mārkaṇḍeya
G
Gaurī
T
Tryambaka (Śiva)

FAQs

Purāṇic truths are often grounded in divine dialogues; sincere inquiry qualifies one to receive deeper teaching.

The explanation being introduced concerns the Daśāśvamedhika Tīrtha and its extraordinary merit.

None directly; it introduces an authoritative backstory (Gaurī–Śiva dialogue) to justify the tīrtha’s fruit.