Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

युधिष्ठिर उवाच । अश्वमेधो महायज्ञो बहुसम्भारदक्षिणः । अशक्यः प्राकृतैः कर्तुं कथं तेषां फलं लभेत्

yudhiṣṭhira uvāca | aśvamedho mahāyajño bahusambhāradakṣiṇaḥ | aśakyaḥ prākṛtaiḥ kartuṃ kathaṃ teṣāṃ phalaṃ labhet

یُدھشٹھِر نے کہا: ‘اشومیدھ ایک مہایَجْیَ ہے، جس میں بہت سا سامان اور بڑی دَکْشِنا (پجاریانہ نذرانہ) درکار ہوتا ہے؛ عام لوگ اسے انجام نہیں دے سکتے۔ پھر وہ اس کا پھل کیسے پائیں؟’

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
अश्वमेधःthe Aśvamedha (horse-sacrifice)
अश्वमेधः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअश्वमेध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (अश्वस्य मेधः)
महायज्ञःa great sacrifice
महायज्ञः:
Samānādhikaraṇa (Apposition/विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeNoun
Rootमहा (उपसर्ग/विशेषण-प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (महान् यज्ञः)
बहुसम्भारदक्षिणःhaving abundant requisites and fees (dakṣiṇā)
बहुसम्भारदक्षिणः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक) + सम्भार (प्रातिपदिक) + दक्षिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः (बहवः सम्भाराः यस्य/बहुसम्भारः) + (बहुसम्भारः दक्षिणा यस्य) बहुपद-तत्पुरुष/बहुव्रीहि-प्रायः; विशेषणत्वेन अश्वमेधस्य
अशक्यःimpossible
अशक्यः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशक् (धातु) + अ (निषेध) + यत्-प्रत्यय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्तः (अशक्य = not possible)
प्राकृतैःby ordinary people
प्राकृतैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्राकृत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
कर्तुम्to perform
कर्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-रूप (Infinitive), कर्तुम् = to do/perform
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Interrogative relation/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative adverb)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन
फलम्fruit/result
फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
लभेत्could obtain
लभेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

Yudhiṣṭhira

Listener: Mārkaṇḍeya

Scene: A royal inquirer (Yudhiṣṭhira) respectfully questions a sage about how ordinary people can gain the fruit of the Aśvamedha, emphasizing the grandeur and inaccessibility of the rite.

Y
Yudhiṣṭhira
A
Aśvamedha

FAQs

It frames a dharmic problem: how can spiritual merit be accessible when grand rituals are beyond common means?

Not named in this verse; it refers back to the promised merit connected to Daśāśvamedhika Tīrtha.

None directly; it discusses the impracticality of performing the Aśvamedha for ordinary people.