Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

तत्र तीर्थे तु यो दानं भक्त्या दद्याद्द्विजातये । तदक्षयफलं सर्वं नात्र कार्या विचारणा

Transliteration

tatra tīrthe tu yo dānaṃ bhaktyā dadyāddvijātaye | tadakṣayaphalaṃ sarvaṃ nātra kāryā vicāraṇā

Translation

اُس تیرتھ میں جو کوئی عقیدت سے کسی دِوِجات (دو بار جنم لینے والے) کو دان دے، اُس کا پورا پھل اَکْشَی (لازوال) ہوتا ہے؛ اس میں کسی شک کی گنجائش نہیں۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण

• तीर्थे: at the tīrtha
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम

• दानम्: a gift/charity
• दानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• दद्याद्: should give
• दद्याद्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• द्विजातये: to a twice-born (brāhmaṇa etc.)
• द्विजातये: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: द्वि + जाति (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति (Dative/4th), एकवचन; द्विगु-समास (द्वे जात्यौ यस्य/द्विजः) → 'द्विजाति' (twice-born)

• तत्: that
• तत्: Karta (Predicate qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; 'अक्षयफलम्' इति विशेषण

• अक्षयफलम्: imperishable fruit/result
• अक्षयफलम्: Karta (Predicate nominative/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अक्षय + फल (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (अक्षयं फलम्)

• सर्वम्: all/entire
• सर्वम्: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; 'अक्षयफलम्' इति विशेषण

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध

• अत्र: here/in this matter
• अत्र: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण

• कार्या: to be done/necessary
• कार्या: Karta (Predicate adjective/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण; 'विचारणा' इति विशेषण (to be done)

• विचारणा: consideration/deliberation
• विचारणा: Karta (Subject of nominal sentence/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विचारणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: At a river ghat, a pilgrim offers cloth/food and dakṣiṇā to a dvija with folded hands; behind them a small Śiva shrine and flowing river signify the tirtha’s sanctity; a radiant ‘akṣaya’ aura surrounds the act.

Characters & Entities

• Tīrtha
• Dāna
• Dvijāti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity offered with devotion at a sanctified location becomes akṣaya (imperishable) in spiritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā tīrtha praised in Adhyāya 179, associated with Gautameśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Give dāna with devotion to a qualified dvijāti while at the tīrtha.