Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

ब्रह्मचारी तु यो भूत्वा तत्र तीर्थे नरेश्वर । स्नात्वार्चयेन्महादेवं सोऽश्वमेधफलं लभेत्

Transliteration

brahmacārī tu yo bhūtvā tatra tīrthe nareśvara | snātvārcayenmahādevaṃ so'śvamedhaphalaṃ labhet

Translation

اے نر ایشور! جو برہماچاری بن کر اُس تیرتھ میں غسل کرے اور وہاں مہادیو کی ارچنا کرے، وہ اشومیدھ یَجْن کے برابر ثواب پاتا ہے۔

Word by Word

• ब्रह्मचारी: a brahmacārin (celibate student)
• ब्रह्मचारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म + चारिन् (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्मणि चारिन्)

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वक्रिया (having become)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative setting/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण

• तीर्थे: at the tīrtha
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• नरेश्वर: O lord of men (king)
• नरेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + ईश्वर (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नराणाम् ईश्वरः)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वक्रिया

• अर्चयेत्: should worship
• अर्चयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• महादेवम्: Mahādeva (Śiva)
• महादेवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा + देव (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् देवः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अश्वमेधफलम्: the fruit of the Aśvamedha sacrifice
• अश्वमेधफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अश्वमेध + फल (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अश्वमेधस्य फलम्)

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (Result/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Āvantya/Revā tīrtha-māhātmya style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Nareśvara (addressed: 'O lord of men')

Visual Art Cues

Scene: A youthful brahmacārin pilgrim with staff and waterpot stands at the river, completes snāna, then offers flowers and bilva to a Śiva-liṅga; a symbolic horse and sacrificial paraphernalia appear faintly to indicate Aśvamedha equivalence.

Characters & Entities

• Mahādeva
• Śiva
• Tīrtha
• Aśvamedha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Discipline (brahmacarya) joined with tīrtha-snāna and Śiva-worship magnifies merit to the level of great Vedic sacrifices.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Revā (Narmadā) tīrtha associated with Gautameśvara/Mahādeva in the Revā Khaṇḍa of the Āvantya Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observe brahmacarya, bathe at the tīrtha, and worship Mahādeva.