Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

विष्णुरुवाच । तपसा तव तुष्टोऽहं मत्पादाम्बुजसम्भवे । मत्तः किमिच्छसे देवि ब्रूहि किं करवाणि ते

viṣṇuruvāca | tapasā tava tuṣṭo'haṃ matpādāmbujasambhave | mattaḥ kimicchase devi brūhi kiṃ karavāṇi te

وِشنو نے فرمایا: اے میرے قدموں کے کنول سے پیدا ہونے والی دیوی! تیری تپسیا سے میں خوش ہوں۔ بتا، اے دیوی، تو مجھ سے کیا چاہتی ہے؟ کہہ—میں تیرے لیے کیا کروں؟

विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
तवof you/your
तव:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (कृदन्त; तुष्-धातु)
Formभूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अहम्)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मत्-पाद-अम्बुज-सम्भवेO one born from my lotus-feet
मत्-पाद-अम्बुज-सम्भवे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमत् (सर्वनाम) + पाद (प्रातिपदिक) + अम्बुज (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; पुं/स्त्रीलिङ्ग-सम्भाव्य (सम्बोधन); ‘मत्पादाम्बुजसम्भव’ = मम पादाम्बुजात् सम्भवः (born from my lotus-feet)
मत्तःfrom me
मत्तः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; प्रश्नवाचक
इच्छसेdo you desire
इच्छसे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइष्/इच्छ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
ब्रूहिtell
ब्रूहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक
करवाणिmay I do
करवाणि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तेfor you
ते:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन

Viṣṇu (Janārdana/Nārāyaṇa)

Listener: Gaṅgā

Scene: Viṣṇu, serene and radiant, addresses Gaṅgā-devī with a boon-granting gesture; lotus imagery emphasizes her origin from his feet.

V
Viṣṇu
G
Gaṅgā

FAQs

Divine grace (prasāda) is portrayed as the fruit of sincere tapas, culminating in God’s readiness to grant a boon.

The verse supports the Revā Khaṇḍa’s sacred-river/pilgrimage ethos by foregrounding Gaṅgā’s divine origin and sanctity.

Tapas (austerity) is affirmed as the efficacious observance; the specific boon/ritual outcome is asked for but not yet stated.