Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 86

Devanagari script

श्वभ्री तत्र महाराज जलमध्ये प्रदृश्यते । कथानिका पुराणोक्ता वानरी तीर्थसेवनात्

Transliteration

śvabhrī tatra mahārāja jalamadhye pradṛśyate | kathānikā purāṇoktā vānarī tīrthasevanāt

Translation

اے مہاراج! وہاں پانیوں کے بیچ ‘شوَبھری’ نام کا ایک آبی گڑھا دکھائی دیتا ہے۔ پران میں ایک حکایت بیان ہوئی ہے کہ ایک مادہ بندرنی نے تیرتھ کی سیوا سے پاکیزگی پائی۔

Word by Word

• श्वभ्री: a pit/cavity (śvabhrī)
• श्वभ्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्वभ्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place: there)

• महाराज: O great king
• महाराज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), सम्बोधन (Vocative), एकवचन (singular); कर्मधारयः (महान् राजा)

• जलमध्ये: in the middle of the water
• जलमध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जल + मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (here locative), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (singular); तत्पुरुषः (जले मध्यः/मध्ये)

• प्रदृश्यते: is seen/appears
• प्रदृश्यते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√दृश् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); कर्मणि (passive)

• कथानिका: a short tale/anecdote
• कथानिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कथा + अनिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular); तत्पुरुषः (कथारूपा अनिका)

• पुराणोक्ता: told in the Purāṇa
• पुराणोक्ता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुराण + उक्त (प्रातिपदिक; उक्त = कृदन्त from वच्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular); क्त-प्रत्ययान्त; तत्पुरुषः (पुराणे उक्ता) कथानिका-विशेषणम्

• वानरी: of a she-monkey/monkey-related
• वानरी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular); विशेषणम् (monkey-related) कथानिका-विशेषणम्

• तीर्थसेवनात्: from serving the tīrtha
• तीर्थसेवनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ + सेवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन (singular); तत्पुरुषः (तीर्थस्य सेवनम्)

Speaker

Mārkaṇḍeya (to the king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śvabhrī

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Mahārāja / king

Visual Art Cues

Scene: A distinct circular pool (Śvabhrī) in the midst of the river; a she-monkey reverently approaches/serves the tīrtha (offering leaves, circling, or drinking), while sages narrate the ancient tale to a king.

Characters & Entities

• Śvabhrī
• Tīrtha
• Vānarī (she-monkey)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even non-human beings are shown attaining benefit through tīrtha-sevā, emphasizing the universal reach of sacred-place merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śvabhrī, a named pool/pit within the Māṇḍavya-tīrtha sacred complex in Revā-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tīrtha-sevā—reverent resorting to and honoring the holy place (implied bathing/attendance).