Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 30
Devanagari script
कङ्कतीं रोप्य केशेषु सासा कण्टेऽधिरोपिता । तेषु पापं कृतं सद्यः फलमेतन्ममाभवत्
Transliteration
kaṅkatīṃ ropya keśeṣu sāsā kaṇṭe'dhiropitā | teṣu pāpaṃ kṛtaṃ sadyaḥ phalametanmamābhavat
Translation
بالوں میں کنگھی اڑا کر میں نے اسے گلے پر جما دیا۔ اس عمل میں جو پاپ کیا گیا، اس کا پھل آج یقیناً مجھ پر آ پڑا ہے۔
Word by Word
कङ्कतीम्a comb
कङ्कतीम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकङ्कती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन
रोप्यhaving placed
रोप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootरुह्/रोप् (धातु) + ल्यप् (अव्ययीभाव-क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive) ल्यप्: ‘having placed/caused to mount’
केशेषुin the hair
केशेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), बहुवचन
सासाSāsā (a louse/creature)
सासा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसासा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन; (प्रयोगे ‘a louse/parasite’ as named)
कण्ठेon the neck
कण्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकण्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अधिरोपिताwas placed upon
अधिरोपिता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि-रुह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेषुin/with regard to those
तेषु:
Adhikarana (Reference/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (Locative/अधिकरण), बहुवचन
पापम्sin
पापम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन
कृतम्was committed
कृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here predicative with पापम्: ‘was done/committed’
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (Adverb of time)
फलम्result
फलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (agreeing with फलम्)
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
अभवत्became, happened
अभवत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलकारः—लङ् (Imperfect/Past), पुरुषः—प्रथम (3rd), वचनम्—एकवचन, परस्मैपदम्
Speaker
Māṇḍavya Ṛṣi
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Revā Khaṇḍa tīrtha milieu (implicit)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: brāhmaṇas/mahārṣis
Visual Art Cues
Scene: Memory-scene: a comb set in hair, the louse transferred to the throat; present-scene: narrator acknowledging that the fruit has ripened now.
Characters & Entities
M
MāṇḍavyaFAQs
Karmic fruit can ripen later; even a careless act can return as suffering to the doer.
No specific location is praised in this line; it supports the Revā Khaṇḍa’s dharma instruction.
None.