Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

Devanagari script

तस्य दंष्ट्राग्रसंलग्नान्स ददर्श पितामहः । दन्तयन्त्रान्तसंविष्टं विचूर्णितशिरोधरम्

Transliteration

tasya daṃṣṭrāgrasaṃlagnānsa dadarśa pitāmahaḥ | dantayantrāntasaṃviṣṭaṃ vicūrṇitaśirodharam

Translation

پتامہ (برہما) نے انہیں ان دانتوں کی نوک پر پھنسے ہوئے دیکھا—جو دانتوں کے جبڑے میں پس گئے تھے، ان کی گردنیں اور سر ٹکڑے ٹکڑے ہو چکے تھے۔

Word by Word

• तस्य: of him/its
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• दंष्ट्राग्रसंलग्नान्: stuck to the tip of the fang
• दंष्ट्राग्रसंलग्नान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दंष्ट्राग्र + संलग्न (प्रातिपदिक); संलग्न = सम् + लग् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; भूतकृदन्त (past passive participle) ‘संलग्न’; ‘दंष्ट्राग्रे’ इति सप्तमी-तत्पुरुषभावः; कर्मपद-विशेषणम्

• स: he
• स: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• पितामहः: Pitāmaha (Brahmā)
• पितामहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; ‘ब्रह्मा’ इत्यर्थः

• दन्तयन्त्रान्तसंविष्टम्: lodged inside the mechanism of the teeth
• दन्तयन्त्रान्तसंविष्टम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दन्तयन्त्रान्त + संविष्ट (प्रातिपदिक); संविष्ट = सम् + विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; भूतकृदन्त; ‘दन्तयन्त्रान्ते’ इति सप्तमी-तत्पुरुषभावः; कर्मपद-विशेषणम्

• विचूर्णितशिरोधरम्: whose head-bearing body was crushed to powder
• विचूर्णितशिरोधरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विचूर्णित + शिरोधर (प्रातिपदिक); विचूर्णित = वि + चूर्ण् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘शिरोधर’ (= शिरः-धर, ‘head-bearer/body’) इति कर्मधारय; ‘विचूर्णित’ इति भूतकृदन्त-विशेषणम्

Speaker

Deductive: Purāṇic narrator (likely Sūta/Lomaharṣaṇa-style narration within Āvantya-khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King and/or sages

Visual Art Cues

Scene: Brahmā witnesses beings snagged on the tips of enormous fangs, crushed within the grinding teeth; shattered heads and necks implied more than explicit, emphasizing cosmic inevitability rather than gore.

Characters & Entities

• Pitāmaha (Brahmā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the highest cosmic authorities witness the overwhelming sovereignty of the Divine; arrogance and adharmic violence meet inevitable destruction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tirtha is named in this verse; it is narrative description within the Revā-region section.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated in this verse.