Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

वडवामुखसङ्काशं महादेवस्य तन्मुखम् । जिह्वाग्रेण जगत्सर्वं लेलिहानमपश्यत

Transliteration

vaḍavāmukhasaṅkāśaṃ mahādevasya tanmukham | jihvāgreṇa jagatsarvaṃ lelihānamapaśyata

Translation

اس نے مہادیو کا وہ چہرہ دیکھا جو واڈوا اگنی (سمندری آگ) کی مانند تھا، جو اپنی زبان کی نوک سے پوری کائنات کو چاٹ رہا تھا۔

Word by Word

• वडवामुखसङ्काशम्: resembling a mare’s mouth (submarine-fire-like)
• वडवामुखसङ्काशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वडवामुख + सङ्काश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम्—‘तन्मुखम्’ इति विशेष्यस्य

• महादेवस्य: of Mahādeva (Śiva)
• महादेवस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; संकेत-विशेषणम्

• मुखम्: mouth/face
• मुखम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• जिह्वाग्रेण: with the tip of the tongue
• जिह्वाग्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: जिह्वाग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; करणम्

• जगत्: the world
• जगत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• सर्वम्: entire/all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘जगत्’ इति विशेष्यस्य

• लेलिहानम्: licking (repeatedly)
• लेलिहानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: लिह् (धातु) + शानच् (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्तम् (Present active participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘जगत्’ इति कर्मणः अवस्थावाचक-विशेषणम्

• अपश्यत: he saw
• अपश्यत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha sphere (Revākhaṇḍa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king (राजेन्द्र) and/or sages in the frame narrative

Visual Art Cues

Scene: A colossal Mahādeva face, mare’s-mouth fire blazing, tongue-tip licking the cosmos; tiny worlds and beings drawn toward the mouth; Brahmā witnessing in stunned reverence.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Vaḍavāmukha (submarine fire)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All worlds are impermanent before the Absolute; the terrifying vision urges detachment and surrender to Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is named; the verse is a cosmic metaphor.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is visionary description supporting contemplation of Śiva’s supremacy.