Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 34

Devanagari script

द्वादशादित्यनिर्दग्धाः शैलाः शीर्णशिलाः पृथक् । भस्मीभूतास्तु दृश्यन्ते न नष्टा नर्मदा तदा

Transliteration

dvādaśādityanirdagdhāḥ śailāḥ śīrṇaśilāḥ pṛthak | bhasmībhūtāstu dṛśyante na naṣṭā narmadā tadā

Translation

بارہ آدتیوں کی تپش سے پہاڑ جھلس گئے؛ چٹانیں ٹوٹ کر جدا جدا کھڑی رہیں اور راکھ بن کر دکھائی دیں—مگر اُس وقت نَرمدا فنا نہ ہوئی۔

Word by Word

• द्वादशादित्यनिर्दग्धाः: burnt by the twelve suns
• द्वादशादित्यनिर्दग्धाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (संख्या-प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक) + निर्दग्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (शैलाः); तत्पुरुष-समास (द्वादशभिः आदित्यैः निर्दग्धाः)

• शैलाः: mountains
• शैलाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• शीर्णशिलाः: with crumbled rocks
• शीर्णशिलाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शीर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक) + शिला (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (शैलाः); कर्मधारय (शीर्णाः शिलाः येषां ते)

• पृथक्: separately
• पृथक्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पृथक् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: ‘separately/each’)

• भस्मीभूताः: turned to ashes
• भस्मीभूताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: भस्मीभू (नामधातु/धातु)
• Form: भू-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘having become ashes’

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Contrast/तु)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle: contrast/emphasis)

• दृश्यन्ते: are seen/appear
• दृश्यन्ते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense): ‘are seen’

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• नष्टा: destroyed/lost
• नष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √नश्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (नर्मदा)

• नर्मदा: Narmadā
• नर्मदा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तदा: then/at that time
• तदा: Sambandha (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

Speaker

Narrator in the Revā Khaṇḍa (contextual purāṇic voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa relating the māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Narmadā (Revā)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A terrifying yet majestic scene: twelve blazing suns in the sky; mountains crumble into ash; the landscape is grey and fractured—yet a bright, cool Narmadā ribbon persists, untouched.

Characters & Entities

• Twelve Ādityas (twelve suns)
• Mountains
• Narmadā (Revā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse teaches the incomparable sanctity of Narmadā: what even cosmic heat dissolves cannot erase a divinely protected tīrtha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Narmadā (Revā) is explicitly glorified as surviving the twelve-sun conflagration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is a pralaya-themed praise passage to strengthen faith in the tīrtha.