Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 21
Devanagari script
सुमेरुमन्दरान्तां च निर्दहुर्वसुधां तदा । भित्त्वा तु सप्तपातालं नागलोकं ततोऽदहत्
Transliteration
sumerumandarāntāṃ ca nirdahurvasudhāṃ tadā | bhittvā tu saptapātālaṃ nāgalokaṃ tato'dahat
Translation
پھر اس نے سُمیرو اور مَندر پہاڑوں تک زمین کو جلا دیا؛ اور سات پاتالوں کو چیر کر اس کے بعد ناگ لوک کو بھی بھسم کر دیا۔
Word by Word
सुमेरुमन्दरान्ताम्bounded by (Mount) Sumeru and Mandara
सुमेरुमन्दरान्ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसुमेरु (प्रातिपदिक) + मन्दर (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण—‘वसुधाम्’; द्वन्द्व-समासः (सुमेरु + मन्दर) ततः ‘अन्ता’—‘सुमेरु-मन्दरयोः अन्ता/मर्यादिता’
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/coordination conjunction
निर्दहुःburned up
निर्दहुः:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदह् (धातु) + निर् (उपसर्ग)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
वसुधाम्the earth
वसुधाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तदाthen
तदा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
भित्त्वाhaving pierced
भित्त्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial to main action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having split/pierced’
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/particle—emphasis
सप्तपातालम्the seven Pātālas (nether regions)
सप्तपातालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसप्त (प्रातिपदिक) + पाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु-समासः—‘सप्त पातालानि’ (the seven netherworlds)
नागलोकम्the world of the Nāgas
नागलोकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष—‘नागानां लोकः’
ततःthereupon
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमवाचक adverb—‘thereupon/from there’
अदहत्burned
अदहत्:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
Speaker
Narrator (contextual; Purāṇic narration addressed to a listener)
Skanda Dialogue
Listener: Yudhiṣṭhira
Visual Art Cues
Scene: A vertical cross-section of the cosmos: blazing fire sweeps from the mountain-world of Meru and Mandara down through seven pātālas, finally engulfing jeweled Nāga palaces.
Characters & Entities
S
SumeruM
MandaraS
SaptaPātālaN
NāgalokaFAQs
No realm—mountain, earth, or underworld—lies outside divine power; humility and dharma are urged before the cosmic Lord.
None directly; the verse is cosmological rather than tīrtha-specific.
None.