Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 14
Devanagari script
भौमं यज्जीवनं किंचिन्नानावृक्षतृणालयम् । शुष्कं पूर्वमनावृष्ट्या सकलाकुलभूतलम्
Transliteration
bhaumaṃ yajjīvanaṃ kiṃcinnānāvṛkṣatṛṇālayam | śuṣkaṃ pūrvamanāvṛṣṭyā sakalākulabhūtalam
Translation
زمین پر جو کچھ بھی حیات تھی—طرح طرح کے درختوں اور گھاس کے ٹھکانے—وہ پہلے ہی بارش نہ ہونے کے سبب سوکھ چکی تھی، اور ساری سطحِ زمین اضطراب و مصیبت میں مبتلا ہو گئی تھی۔
Word by Word
भौमम्earthly, terrestrial
भौमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of ‘jīvanam’/‘bhūtalam’)
TypeAdjective
Rootbhauma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
यत्which, whatever
यत्:
Sambandha (Relative connector)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
जीवनम्life, livelihood
जीवनम्:
Viśeṣya (Head noun of relative clause)
TypeNoun
Rootjīvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
किंचित्some, any (a little)
किंचित्:
Viśeṣaṇa (Indefinite qualifier)
TypeIndeclinable
Rootkiṃcit (सर्वनाम/अव्ययवत्)
Formअव्ययप्राय; अनिश्चितपरिमाणवाचक (indefinite particle)
नानावृक्षतृणालयम्having various trees, grasses, and dwellings
नानावृक्षतृणालयम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier of ‘jīvanam’/‘bhūtalam’)
TypeAdjective
Rootnānā (अव्यय) + vṛkṣa (प्रातिपदिक) + tṛṇa (प्रातिपदिक) + ālaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (नानाविध-वृक्ष-तृण-आलययुक्तम्)
शुष्कम्dry
शुष्कम्:
Viśeṣaṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootśuṣka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
पूर्वम्formerly, before
पूर्वम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootpūrvam (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
अनावृष्ट्याdue to lack of rain, by drought
अनावृष्ट्या:
Karaṇa/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootan- (नञ्) + āvṛṣṭi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; नञ्-समासपूर्वपद (lack of rain)
सकलाकुलभूतलम्the entire disturbed earth/ground
सकलाकुलभूतलम्:
Viśeṣya/Ādhāra (Topic: the ground/earth as locus)
TypeNoun
Rootsakala (प्रातिपदिक) + ākula (प्रातिपदिक) + bhūtala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारय (सकलं च तत् आकुलं च भूतलम्)
Speaker
Deductive: Purāṇic narrator
Visual Art Cues
Scene: The earth is already parched from lack of rain; trees, grasses, and habitats are dried; the whole ground is troubled and chaotic with suffering beings.
FAQs
When harmony is disturbed, nature reflects it; dharma includes protecting life and sustaining balance through righteous conduct.
No specific tirtha is explicitly named in this verse.
None is stated in this verse.