Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तत्र दत्तं हुतं जप्तं तीर्थसेवार्जितं फलम् । सर्वमक्षयतां याति मोक्षसाधनमुत्तमम्

Transliteration

tatra dattaṃ hutaṃ japtaṃ tīrthasevārjitaṃ phalam | sarvamakṣayatāṃ yāti mokṣasādhanamuttamam

Translation

وہاں دیا گیا دان، آگ میں کی گئی آہوتی، منتر جپ، اور تیرتھ کی سیوا سے حاصل شدہ پھل—سب اَکْشَی ہو جاتا ہے، اور موکش کا بے مثال وسیلہ بنتا ہے۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• दत्तम्: given (as charity)
• दत्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √दा (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकालिक-कृदन्त; (फलम् इत्यस्य विशेषणम्)

• हुतम्: offered (into fire), sacrificed
• हुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √हु (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकालिक-कृदन्त; विशेषण

• जप्तम्: recited
• जप्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √जप् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकालिक-कृदन्त; विशेषण

• तीर्थसेवार्जितम्: earned by service at the sacred place
• तीर्थसेवार्जितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + सेवा (प्रातिपदिक) + अर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √अर्ज्, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष-समास (तीर्थसेवया अर्जितम्: earned by service to the tīrtha)

• फलम्: fruit, merit
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सर्वम्: all, entire
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (फलम् इत्यस्य)

• अक्षयताम्: imperishability, inexhaustible state
• अक्षयताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्षयता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक (state/quality)

• याति: goes, attains
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन

• मोक्षसाधनम्: means to liberation
• मोक्षसाधनम्: Predicate/Complement (विधेय)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक) + साधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (मोक्षस्य साधनम्: means to liberation); समानााधिकरण (with सर्वम्/फलम् as predicate-noun)

• उत्तमम्: supreme, best
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मोक्षसाधनम् इत्यस्य)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (continuing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tamahā–Revā Saṅgama Mokṣada Tīrtha

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: A bustling yet sacred ghāṭa: devotees give alms, a small homa fire burns with offerings, ascetics chant japa, and volunteers serve the tīrtha—sweeping steps, guiding pilgrims—while a subtle golden aura indicates 'akṣaya' merit rising upward.

Characters & Entities

• Mokṣatīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharmic acts are performed in a highly sanctified place, their merit becomes akṣaya (imperishable) and supports liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mokṣatīrtha in the Revā Khaṇḍa, described as making tīrtha-related merit imperishable.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna (charity), homa (fire-offering), japa (recitation), and tīrtha-sevā (service to the holy site).