Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 41

Devanagari script

पुनर्गर्भं पुनर्धात्रीमेनस्तस्य प्रधावति । अष्टमे मास्यतो गर्भो जातः प्राणैर्वियुज्यते

Transliteration

punargarbhaṃ punardhātrīmenastasya pradhāvati | aṣṭame māsyato garbho jātaḥ prāṇairviyujyate

Translation

بار بار گناہ جنین کی طرف اور اسے اٹھانے والی ماں کی طرف بھی لپکتا ہے۔ اسی لیے اگر آٹھویں مہینے میں بچہ پیدا ہو تو وہ پرانوں (حیاتی سانسوں) سے جدا ہو جاتا ہے اور قائم نہیں رہتا۔

Word by Word

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: काल/पुनरावृत्ति-अव्यय (adverb: again)

• गर्भम्: the womb/embryo
• गर्भम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: काल/पुनरावृत्ति-अव्यय

• धात्रीम्: the nurse/mother (supporter)
• धात्रीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धात्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म

• एनः: sin/impurity
• एनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता

• तस्य: of him/its
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)

• प्रधावति: runs/flows forth
• प्रधावति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √धाव् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• अष्टमे: in the eighth
• अष्टमे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टम (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक

• मासि: in the month
• मासि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण

• अतः: therefore/from that
• अतः: Sambandha (Causal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: हेतु/अपादानार्थ-अव्यय (therefore/from this)

• गर्भः: the fetus
• गर्भः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता

• जातः: born/produced
• जातः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जात (कृदन्त, √जन्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विधेय-विशेषण

• प्राणैः: with vital breaths
• प्राणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण

• वियुज्यते: is separated (from)
• वियुज्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + √युज् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)

Speaker

Sūta (deduced for Āvantya Khaṇḍa narrative frame)

Characters & Entities

• Garbha
• Dhātrī
• Prāṇa
• Enas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pregnancy is portrayed as a vulnerable, sacred period requiring purity and protection; dharma safeguards both mother and child.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named; the verse is ethical-physiological instruction within the Revā Khaṇḍa context.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is stated here; the emphasis is on protective conduct and the seriousness of prenatal care.