Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 81

Devanagari script

जायन्ते कण्टकैर्भिन्नाः कोशे वा कोशकारकाः । मृगपक्षिविहङ्गानां घातका मांसभक्षकाः

Transliteration

jāyante kaṇṭakairbhinnāḥ kośe vā kośakārakāḥ | mṛgapakṣivihaṅgānāṃ ghātakā māṃsabhakṣakāḥ

Translation

وہ کانٹوں سے چھیدے ہوئے جنم لیتے ہیں، یا کوئے کے اندر ہی کویا بنانے والے کیڑے بن جاتے ہیں—وہ جو ہرنوں اور پرندوں کے قاتل اور گوشت خور ہیں۔

Word by Word

• जायन्ते: they are born
• जायन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• कण्टकैः: by thorns
• कण्टकैः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कण्टक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन

• भिन्नाः: pierced, split
• भिन्नाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भिद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; विशेषण—(ते)

• कोशे: in a cocoon/sheath
• कोशे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कोश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)

• कोशकारकाः: cocoon-makers
• कोशकारकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कोश (प्रातिपदिक) + कारक (कृ-धातु-निष्पन्न; प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (कोशं करोति इति)

• मृगपक्षिविहङ्गानाम्: of beasts and birds
• मृगपक्षिविहङ्गानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मृग (प्रातिपदिक) + पक्षि (प्रातिपदिक) + विहङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; द्वन्द्व-समास (मृगाः च पक्षिणः च विहङ्गाः च)

• घातकाः: killers
• घातकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: घातक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• मांसभक्षकाः: meat-eaters
• मांसभक्षकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मांस (प्रातिपदिक) + भक्षक (भक्ष्-धातु-निष्पन्न; प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (मांसं भक्षयति इति)

Speaker

Deductive: Skanda (Kārttikeya) narrating within Āvantya Khaṇḍa’s Reva Khaṇḍa frame

Visual Art Cues

Scene: A metamorphic karmic montage: hunters killing deer and birds; then rebirth scenes—one figure emerging with skin torn by thorns in a thorn-bush landscape; another enclosed within a silken cocoon, cramped and struggling—symbolizing karmic mirroring.

Characters & Entities

• mṛga
• pakṣi
• vihaṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cruelty to living beings returns as embodied suffering; violence (hiṃsā) shapes one’s future birth and pain.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; the verse is a karmic-ethical teaching within the Reva Khaṇḍa context.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the implied prescription is ahiṃsā and restraint from killing.