Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

ब्राह्मणः सुभगो लोके वेदवेदाङ्गपारगः । व्याधिशोकविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्

Transliteration

brāhmaṇaḥ subhago loke vedavedāṅgapāragaḥ | vyādhiśokavinirmukto jīvecca śaradāṃ śatam

Translation

وہ دنیا میں خوش نصیب برہمن بنتا ہے، ویدوں اور ویدانگوں میں کامل مہارت رکھتا ہے؛ بیماری اور غم سے آزاد ہو کر سو خزاں تک جیتا ہے۔

Word by Word

• ब्राह्मणः: a Brahmin
• ब्राह्मणः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• सुभगः: fortunate
• सुभगः: कर्ता-विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सुभग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (ब्राह्मणस्य)

• लोके: in the world
• लोके: अधिकरण (Location)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (Locative singular)

• वेदवेदाङ्गपारगः: versed in the Vedas and Vedāṅgas
• वेदवेदाङ्गपारगः: कर्ता-विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + वेदाङ्ग (प्रातिपदिक) + पारग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समाहार/द्वन्द्व-पूर्वपद (वेद + वेदाङ्ग) ततः षष्ठी-तत्पुरुषः (वेदवेदाङ्गयोः पारगः = proficient in Vedas and Vedāṅgas)

• व्याधिशोकविनिर्मुक्तः: freed from illness and grief
• व्याधिशोकविनिर्मुक्तः: कर्ता-विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: व्याधि (प्रातिपदिक) + शोक (प्रातिपदिक) + वि-निर्-√मुच् (धातु) (कृदन्तः क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; द्वन्द्व-पूर्वपद (व्याधि+शोक) ततः उपपद-तत्पुरुषः/षष्ठी-तत्पुरुषः (व्याधिशोकाभ्यां विनिर्मुक्तः)

• जीवेत्: may live
• जीवेत्: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: √जीव् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय-बोधकः (conjunction)

• शरदाम्: of autumns/years
• शरदाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: शरद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् (Genitive plural)

• शतम्: a hundred
• शतम्: कर्म (Extent/Measure)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; परिमाणवाचकं (measure)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic voice; likely Mārkaṇḍeya continuing the Revā-khaṇḍa narration)

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A learned brāhmaṇa youth in a pure household: studying palm-leaf manuscripts, guru nearby; symbols of health and serenity; seasons passing to signify hundred autumns.

Characters & Entities

• Brāhmaṇa
• Veda
• Vedāṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred merit supports both dhārmic excellence (learning and conduct) and well-being (health and longevity).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The fruits continue to be attributed to the Kalkaleśvara tīrtha and its worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new ritual is stated; it concludes the promised fruits of the earlier tīrtha practice.