Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तेन पुण्येन पूतात्मा प्राणत्यागाद्दिवं व्रजेत् । आरूढः परमं यानं गीयमानोऽप्सरोगणैः

Transliteration

tena puṇyena pūtātmā prāṇatyāgāddivaṃ vrajet | ārūḍhaḥ paramaṃ yānaṃ gīyamāno'psarogaṇaiḥ

Translation

اُس پُنّیہ کے سبب پاکیزہ آتما پران چھوڑتے ہی سوَرگ کو جاتی ہے؛ اعلیٰ دیوی رتھ پر سوار، اپسراؤں کے جُھنڈ اس کی مدح میں گیت گاتے ہیں۔

Word by Word

• तेन: by that
• तेन: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (Instrumental singular)

• पुण्येन: by merit
• पुण्येन: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Instrumental singular)

• पूतात्मा: one whose self is purified
• पूतात्मा: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: पूत (कृदन्त-प्रातिपदिक, √पू (पूञ्) शुद्धौ, क्त) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारय-समासः (पूतः आत्मा यस्य/पूत आत्मा)

• प्राणत्यागात्: from the giving up of life-breath
• प्राणत्यागात्: अपादान (Source/Cause)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक) + त्याग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम् (Ablative singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (प्राणानां त्यागः)

• दिवम्: to heaven
• दिवम्: कर्म (Object/Goal)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Accusative singular)

• व्रजेत्: would go
• व्रजेत्: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: √व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• आरूढः: having mounted
• आरूढः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: आ-√रुह् (धातु) (कृदन्तः क्त/क्तवतु-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकर्मणि/भूतकृत् (past participle)

• परमम्: supreme
• परमम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• यानम्: vehicle
• यानम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Accusative singular)

• गीयमानः: being sung/praised
• गीयमानः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: √गै (गायति) (धातु) (कृदन्तः शानच्/मान-प्रत्यय, कर्मणि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; वर्तमानकर्मणि कृदन्तः (being sung/praised)

• अप्सरोगणैः: by groups of apsarases
• अप्सरोगणैः: करण (Instrument/Agent in passive sense)
• Type: Noun
• Root: अप्सरस् (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (Instrumental plural); षष्ठी-तत्पुरुषः (अप्सरसां गणाः)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic voice; likely Mārkaṇḍeya continuing the Revā-khaṇḍa narration)

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A purified pilgrim-soul departs the body; a radiant vimāna descends; apsarases surround, singing; the soul ascends toward svarga amid light and clouds.

Characters & Entities

• Svarga (divam)
• Apsaras
• Puṇya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit gained through sacred pilgrimage and devotion purifies the soul and shapes a благоприятный (auspicious) post-death journey.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kalkaleśvara tīrtha context continues as the source of the described merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is added here; it explains the fruit (phala) of the previously stated snāna and darśana.