Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 49

पूर्णे चैव ततः काल इह मानुष्यतां गतः । जायते राजराजेन्द्रैः पूज्यमानो नृपो महान्

pūrṇe caiva tataḥ kāla iha mānuṣyatāṃ gataḥ | jāyate rājarājendraiḥ pūjyamāno nṛpo mahān

اور جب وہ مدت پوری ہو جاتی ہے تو وہ یہاں دوبارہ انسانی جنم لے کر ایک عظیم بادشاہ بنتا ہے، جسے بادشاہوں کے بادشاہ بھی عزّت و تعظیم دیتے ہیں۔

पूर्णेwhen (it is) completed
पूर्णे:
Kala-adhikarana (Time/काल)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘पूर्णे (काले)’ इति सापेक्ष-विशेषणम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (emphatic)
ततःthereafter
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-प्रभव)
Formअव्यय; अपादान/क्रमवाचक (thereafter/from that)
कालःtime
कालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इहhere (in this world)
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
मानुष्यताम्human state
मानुष्यताम्:
Gati/Karma (Goal/गति-कर्म)
TypeNoun
Rootमानुष्यता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गतःhaving gone/entered
गतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कालः’ इत्यस्य विशेषणम्
जायतेis born
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
राजराजेन्द्रैःby/among kingly overlords
राजराजेन्द्रैः:
Kartr-karana/Sahakari (Agentive association/सह)
TypeNoun
Rootराज-राजेन्द्र (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘राज्ञां राजेन्द्राः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः
पूज्यमानःbeing worshipped
पूज्यमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√पूज् (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि (passive present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘नृपः’ इत्यस्य विशेषणम्
नृपःa king
नृपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महान्great
महान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

Unspecified (Revākhaṇḍa narrator)

Tirtha: Kusumeśa (as causal tīrtha)

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: A transition tableau: the soul descends from a celestial pavilion to be born in a royal palace; coronation scene shows a great king revered by other rulers.

N
Nṛpa
R
Rāja-rājendra (imperial kings)

FAQs

Tīrtha-merit bears layered results—first celestial reward, then auspicious rebirth with honor and authority.

Kusumeśa-tīrtha in the Revā Khaṇḍa.

No new prescription; it continues the description of phala accruing from the earlier rites and disciplines.