Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 32

Devanagari script

नमस्ते देवदेवेश कृतार्थाः सुरसत्तमाः । विसर्जिताः पुनर्जग्मुर्यथागतमरिन्दम

Transliteration

namaste devadeveśa kṛtārthāḥ surasattamāḥ | visarjitāḥ punarjagmuryathāgatamarindama

Translation

“اے دیوتاؤں کے دیوتا، آپ کو نمسکار!”—یوں کہہ کر دیوتاؤں کے برگزیدہ، مقصد پورا کر کے، رخصت کیے گئے اور جیسے آئے تھے ویسے ہی لوٹ گئے، اے دشمنوں کو زیر کرنے والے۔

Word by Word

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/नमस्कार)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोगः (नमः इति निपातवत्)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी (4th case), एकवचन (to you)

• देवदेवेश: O Lord of the gods
• देवदेवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव + देव + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां देवः, तेषां ईशः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• कृतार्थाः: fulfilled; having achieved the purpose
• कृतार्थाः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोगः (कृतः अर्थः येषाम्/कृतार्थः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सुरसत्तमाः: the best of the gods
• सुरसत्तमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणां सत्तमाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• विसर्जिताः: dismissed; sent off
• विसर्जिताः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: वि√सृज् (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृत् (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• पुनः: again; back
• पुनः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)

• जग्मुः: they went
• जग्मुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्

• यथागतम्: as (they had) come; in the same way
• यथागतम्: Kriya-vishesana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावः; अव्ययवत् प्रयोगः (as they had come)

• अरिन्दम: O subduer of enemies
• अरिन्दम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अरि + दम (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुषः (अरिं दमयति इति); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator addressing a king; exact speaker not in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā/Narmadā-tīra (contextual)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: King (addressed as arindama)

Visual Art Cues

Scene: Devas with folded hands salute ‘Devadeveśa’; the assembly disperses in orderly procession, fading into the sky-paths, leaving a calm sanctified space behind.

Characters & Entities

• Devadeveśa (Śiva)
• Suras (Devas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine missions conclude with gratitude and reverent departure; humility before Śiva is upheld as dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader setting is the Revā (Narmadā) region in the Revā Khaṇḍa, leading into the later tīrtha narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it is a narrative transition after the devas’ praise and dismissal.