Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 28

Devanagari script

देवा ऊचुः । कामनाशाज्जगन्नाशो भवितायं चराचरे । त्रैलोक्यं त्वं पुनः शम्भो उत्पादयितुमर्हसि

Transliteration

devā ūcuḥ | kāmanāśājjagannāśo bhavitāyaṃ carācare | trailokyaṃ tvaṃ punaḥ śambho utpādayitumarhasi

Translation

دیوتاؤں نے کہا: “کام کے فنا ہونے سے چلنے پھرنے اور ساکن سب جہان برباد ہو جائے گا۔ اے شمبھو، آپ کو چاہیے کہ تینوں لوک کو پھر سے پیدا فرمائیں۔”

Word by Word

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• कामनाशात्: from the destruction of Kāma
• कामनाशात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: काम + नाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन; तत्पुरुष (kāmasya nāśaḥ)

• जगन्नाशः: destruction of the world
• जगन्नाशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् + नाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (jagataḥ nāśaḥ)

• भविता: will occur / is going to be
• भविता: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु) → भवितृ (कृदन्त)
• Form: परिप्रयोगे भविष्यदर्थक कृदन्त (periphrastic future participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (asti-लोप)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• चराचरे: in the moving and unmoving (world)
• चराचरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चर + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; द्वन्द्व (cara + acara)

• त्रैलोक्यम्: the three worlds
• त्रैलोक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु (three worlds)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: None
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• शम्भो: O Śambhu
• शम्भो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• उत्पादयितुम्: to produce / to create
• उत्पादयितुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: उत् + पद् (धातु) + णिच् + तुमुन्
• Form: तुमुनन्त (Infinitive), णिजन्त (Causative)

• अर्हसि: you ought / you are fit
• अर्हसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

Speaker

Devas

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devas plead before Śambhu, hands raised; behind them, a symbolic vision of the three worlds fading—withered trees, dimmed sun—signifying fear of ruin without Kāma’s principle; Śiva listens, grave yet compassionate.

Characters & Entities

• Devas
• Kāma
• Śambhu (Śiva)
• Trailokya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even forces that seem worldly (desire) have a dharmic cosmic role; restoration must come through Śiva, the regulator of creation and dissolution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred site is named in this verse; it is a cosmic petition within the Revā Khaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse models śaraṇāgati (seeking refuge) through prayer to Śiva.